Zełenski nałożył sankcje na swoją byłą rzeczniczkę Julię Mendel i rosyjskich propagandystów
Prezydent Wołodymyr Zełenski podpisał 13 września 2026 roku dekret nr 901/2026, wprowadzając w życie decyzję Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony o sankcjach osobistych wobec byłej rzeczniczki Julii Mendel oraz dziewięciu obywateli rosyjskich objętych ograniczeniami za rozpowszechnianie dezinformacji i rosyjskiej propagandy. Tego samego dnia podpisano dwa kolejne dekrety – nr 899/2026 i nr 900/2026 – obejmujące sankcjami 29 osób i 29 podmiotów powiązanych z rosyjską korporacją Rościech, a także 20 tankowców rosyjskiej floty cieni.
Najważniejsze
- Dekret nr 901/2026 z 13 września 2026 r. wprowadził sankcje wobec Julii Mendel i dziewięciu obywateli Rosji wpisanych na listę 10 osób.
- Mendel – jedyna obywatelka Ukrainy na liście – objęta jest sankcjami na 10 lat, a część z nich (m.in. pozbawienie odznaczeń państwowych) bezterminowo; przewidziano też blokadę aktywów, zakaz wjazdu i ograniczenie dostępu do jej kont na Instagramie, X i Facebooku z terytorium Ukrainy.
- Tego samego dnia podpisano dekret nr 899/2026 wobec 29 obywateli Rosji i 29 podmiotów powiązanych z Rościechem (m.in. «Interprofavia», «Kałasznikow-GSN», «Triada-Taktyka», «Szwabe-Media»), a także dekret nr 900/2026 wobec 20 tankowców floty cieni pod banderami Liberii, Palau, Sierra Leone, Barbadosu i Wysp Marshalla.
- Sankcje wobec Mendel zaproponowała Służba Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU); Ukraina zapowiedziała przekazanie informacji partnerom w celu synchronizacji ograniczeń w jurysdykcjach międzynarodowych.
- Powodem było majowe 2026 r. wywiadu Mendel u amerykańskiego blogera Tuckera Carlsona, w którym twierdziła, że Zełenski miał być gotowy oddać Donbas Rosji, zarzucała mu pranie pieniędzy i używanie narkotyków oraz nazwała byłego szefa Kancelarii Prezydenta Andrija Jermaka «najniebezpieczniejszą osobą u władzy».
- Centrum Przeciwdziałania Dezinformacji oceniło tezy z wywiadu jako zgodne z kluczowymi narracjami rosyjskiej propagandy; rzecznik prezydenta Dmytro Łytwyn określił jej wypowiedzi jako niewpoważne.
- Mendel w komentarzu na Facebooku nazwała sankcje antykonstytucyjnymi i zapowiedziała wystąpienie 16 września w Parlamencie Europejskim w Strasburgu na wydarzeniu zorganizowanym przez niemiecką partię Alternatywa dla Niemiec.
Dlaczego to ważne
Sankcje wymierzone w byłą rzeczniczkę prezydenta, która publicznie powiela narracje rosyjskiej propagandy w zagranicznych mediach, podkreślają, że Kijów traktuje część krytyki wobec władz jako element rosyjskiej wojny informacyjnej. Mendel jest jedyną obywatelką Ukrainy w objętym ograniczeniami gronie dziesięciu osób, co nadaje sprawie wymiar bezprecedensowy. Pakiet wpisuje się jednocześnie w szerszą politykę sankcyjną wobec rosyjskiego przemysłu obronnego (Rościech) i floty cieni, a jego kontekst zagraniczny – planowany występ Mendel w PE na zaproszenie AfD – uwypukla związek między krytyką ukraińskiego przywództwa a rosyjską propagandą.
Co się stało
Prezydent Wołodymyr Zełenski podpisał 13 września 2026 roku dekret nr 901/2026, wprowadzając w życie decyzję Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony (RBNiO) o sankcjach osobistych wobec Julii Mendel, byłej rzeczniczki prezydenta. Sankcjami objęto łącznie 10 osób – Mendel jako jedyną obywatelkę Ukrainy oraz dziewięciu obywateli Rosji (m.in. Swietłanę Łarinę, Izabellę Liberman, Dianę Malik, Ołeksandra Miniejewa, Ołeksija Płotnikowa, Olega Rezepkina, Mariję Rumiancewą, Sofię Sambułową i Jewgienija Strunkina) – wpisanych na listę za rozpowszechnianie dezinformacji i rosyjskiej propagandy oraz wspieranie agresywnej polityki Rosji wobec Ukrainy. Wobec Mendel zastosowano standardowy zestaw ograniczeń: blokadę aktywów, zakaz transakcji handlowych, zakaz wyprowadzania kapitału i zakaz wjazdu do Ukrainy, a także odrębny środek – ograniczenie dostępu z terytorium Ukrainy do jej profili w Instagramie, X i Facebooku. Część sankcji ma charakter bezterminowy (w tym pozbawienie odznaczeń państwowych), a część obowiązuje przez 10 lat. Wniosek o nałożenie sankcji przygotowała Służba Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU).
Tego samego dnia Zełenski podpisał dwa kolejne dekrety: nr 899/2026 – wobec 29 obywateli Rosji i 29 podmiotów powiązanych z korporacją Rościech, w tym «Interprofavia», «Kałasznikow-GSN», «Triada-Taktyka» i «Szwabe-Media»; oraz nr 900/2026 – wobec 20 tankowców rosyjskiej floty cieni pływających pod banderami Liberii, Palau, Sierra Leone, Barbadosu i Wysp Marshalla, wykorzystywanych do eksportu rosyjskiej ropy, produktów naftowych i skroplonego gazu m.in. do Indii, Egiptu i Turcji. Doradca prezydenta ds. polityki sankcyjnej Władyśław Własiuk oświadczył, że przedsiębiorstwa Rościechu zapewniają do 80% uzbrojenia i sprzętu wojskowego używanego przez Rosję w wojnie przeciwko Ukrainie, w tym rakiety Iskander i Kindżał oraz drony uderzeniowe. Ukraina zapowiedziała przekazanie informacji o sankcjach sojusznikom w celu synchronizacji ograniczeń w jurysdykcjach międzynarodowych.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Ukraińskie media przedstawiają cały pakiet sankcji – wobec Mendel, podmiotów powiązanych z Rościechem i floty cieni – jako jedną skoordynowaną akcję, w której Mendel jest jednym z ogniw rosyjskiej sieci dezinformacji, a nie przypadkiem odosobnionym. W centrum uwagi stawiane są oficjalne reakcje: Ośrodka Przeciwdziałania Dezinformacji (ocena tez Mendel jako zgodnych z rosyjską propagandą) oraz rzecznika prezydenta Dmytra Łytwyna (określenie jej wypowiedzi jako niewpoważnych). Część redakcji łączy datę sankcji z zaplanowanym na 16 września występem Mendel w Parlamencie Europejskim w Strasburgu na zaproszenie niemieckiej partii Alternatywa dla Niemiec (AfD), podkreślając, że ograniczenia wymierzone są w osobę głoszącą rosyjskie narracje na forum międzynarodowym.
Jak piszą o tym źródła międzynarodowe
Jedyne dostępne źródło nieukraińskie (azerska agencja informacyjna APA) podaje ogranicę suchy komunikat o nałożeniu przez Zełenskiego sankcji na byłą rzeczniczkę Mendel, bez szerszego kontekstu dotyczącego pozostałych dekretów (Rościech, flota cieni), treści wywiadu u Carlsona ani propagandowej wymowy sprawy. Brak szerszej międzynarodowej bazy źródłowej ogranicza porównanie framingu.
W czym relacje się różnią
Źródła nie są zgodne co do daty zakończenia przez Mendel funkcji rzeczniczki prezydenta: jedno podaje około 30 kwietnia 2021 r. (z zastrzeżeniem, że niektóre źródła wskazują lipiec 2021 r.), inne – że pełniła tę funkcję do 9 lipca 2021 r.
Kontekst
Julia Mendel pełniła funkcję rzeczniczki prezydenta Zełenskiego od 3 czerwca 2019 r.; wcześniej pracowała w kilku ukraińskich redakcjach telewizyjnych i współpracowała z zagranicznymi mediami. W maju 2026 r. udzieliła wywiadu amerykańskiemu podcasterowi Tuckerowi Carlsonowi, w którym twierdziła, że Zełenski miał być gotowy oddać Donbas Rosji w 2022 r., zarzucała mu pranie pieniędzy i używanie narkotyków w klubach, a byłego szefa Kancelarii Prezydenta Andrija Jermaka nazwała «najniebezpieczniejszą osobą u władzy». Ukraińskie Centrum Przeciwdziałania Dezinformacji oceniło tezy z wywiadu jako zgodne z kluczowymi rosyjskimi narracjami propagandowymi. W sierpniu 2026 r. Mendel udzieliła wywiadu francuskiemu tygodnikowi Le Journal du Dimanche, w którym nazwała Zełenskiego «głównym beneficjentem wojny», zarzucała mu autorytaryzm i krytykowała proces mobilizacji na Ukrainie.