Trump podpisał ustawę im. Lindsey Grahama: sankcje za deportację ukraińskich dzieci zapisane w prawie
Prezydent USA Donald Trump podpisał 18 września ustawę H.R. 5334 (Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026), która po raz pierwszy wpisuje do amerykańskiego prawa sankcje za przymusową deportację ukraińskich dzieci przez Rosję. Oprócz mechanizmu wymierzonego w osoby i instytucje zaangażowane w deportacje ustawa przewiduje wysokie cła na państwa kupujące rosyjskie nośniki energii oraz nowe ograniczenia inwestycyjne i finansowe wobec Rosji. Ukraińscy przywódcy nazwali podpisaniu ustawy „historycznym dniem”.
Najważniejsze
- Trump podpisał H.R. 5334 (Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026) 18 września; ustawę przyjęto dwuizbowo przy szerokim poparciu obu partii.
- Po raz pierwszy sankcje za przymusową deportację ukraińskich dzieci zostały wpisane do statutu, a nie tylko do rozporządzenia wykonawczego, więc nie można ich cofnąć jedną decyzją administracji.
- Sankcjami objęci są nie tylko bezpośredni wykonawcy, ale też urzędnicy, struktury opiekuńcze, przewoźnicy, pośrednicy i osoby podpisujące dokumenty, które organizowały lub ułatwiały deportacje.
- Pakiet przewiduje dwa rodzaje ograniczeń: pełne zablokowanie aktywów w USA oraz zakaz wjazdu do USA z natychmiastowym cofnięciem wiz.
- 30 dni po wejściu w życie ustawy USA muszą nałożyć dodatkowe cła (do 100%) na państwa z pierwszej piątki kupujących rosyjską ropę lub gaz, a cła na towary importowane bezpośrednio z Rosji mogą sięgać 500%.
- Ustawa zakazuje nowych amerykańskich inwestycji w Rosji oraz ogranicza operacje z rosyjskim długiem suwerennym i przelewy na rzecz rosyjskich władz i urzędników.
- Decyzje o wpisaniu konkretnych osób i organizacji na listy sankcyjne podejmuje prezydent USA; lista nie jest uzupełniana automatycznie.
Dlaczego to ważne
Ustawa przenosi podstawę sankcji za przymusową deportację ukraińskich dzieci z rozporządzeń wykonawczych do prawa federalnego, co utrudnia jej cofnięcie przez przyszłe administracje. Rozszerza odpowiedzialność poza bezpośrednich wykonawców na urzędników, struktury opiekuńcze, przewoźników i pośredników. Łączy wymiar humanitarny z twardymi narzędziami ekonomicznymi — cłami do 100% na największych nabywców rosyjskiej energii i do 500% na bezpośredni import z Rosji — czyniąc deportację dzieci elementem szerszej presji na Moskwę. Ukraińscy urzędnicy przedstawili podpisanie jako dwuizbowe, dwupartyjne zwycięstwo dyplomatyczne Kijowa.
Co się stało
Prezydent USA Donald Trump podpisał 18 września ustawę H.R. 5334, czyli Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026, której inicjatorem był zmarły senator Lindsey Graham. Izba Reprezentantów przyjęła projekt 16 września (część źródeł podaje 16–17 września). Ustawa po raz pierwszy w historii zapisuje w amerykańskim prawie podstawę do sankcji za przymusową deportację ukraińskich dzieci, obejmując nie tylko bezpośrednich wykonawców, ale też urzędników, instytucje opiekuńcze, przewoźników, pośredników i osoby podpisujące dokumenty. Sankcje obejmują dwa elementy: pełne zablokowanie aktywów w USA oraz zakaz wjazdu z natychmiastowym cofnięciem wiz. Wystarczy udowodnić, że osoba wiedziała o swoich działaniach i ich konsekwencjach — nie trzeba wykazywać bezpośredniego zamiaru. Decyzje o wpisaniu na listy podejmuje prezydent USA; sama ustawa nie tworzy automatycznych wpisów, choć niektórzy wysocy rosyjscy urzędnicy są wskazani jako objęci sankcjami z mocy zajmowanego stanowiska. Równolegle ustawa nakłada nowe ograniczenia: 30 dni po wejściu w życie USA muszą nałożyć dodatkowe cła do 100% na kraje z pierwszej piątki kupujących rosyjską ropę lub gaz, cła na bezpośredni import z Rosji mogą sięgać 500%, a ustawa zakazuje nowych amerykańskich inwestycji w Rosji i ogranicza operacje z rosyjskim długiem suwerennym oraz przelewami do rosyjskich władz. Prezydent USA zachowuje szerokie prawo do odstępstw i znoszenia poszczególnych sankcji i ceł ze względów bezpieczeństwa narodowego.
W czym relacje się różnią
Szacunki liczby deportowanych i zwróconych dzieci różnią się między źródłami. Rzecznik praw obywatelskich Dmytro Łubiniec podał 2590 dzieci zwróconych i ponad 20 000 deportowanych lub przymusowo przesiedlonych, podczas gdy inne raporty wskazują 2274 dzieci zwróconych (stan na czerwiec 2026) i 19 500 potwierdzonych deportacji. Różni się też data przegłosowania ustawy w Izbie Reprezentantów: większość źródeł podaje 16 września, jeden materiał wskazuje 16–17 września.
Kontekst
17 marca 2023 r. Międzynarodowy Trybunał Karny w Hadze wydał nakaz aresztowania Władimira Putina i Marii Lwowej-Biełowej w związku z nielegalną deportacją ukraińskich dzieci. Ukraińskie władze potwierdziły nielegalne wywiezienie 19 500 ukraińskich dzieci z tymczasowo okupowanych terytoriów do Rosji; według stanu na czerwiec 2026 r. udało się je zwrócić 2274 (według innego źródła — 2590). W maju 2026 r. Wielka Brytania nałożyła sankcje na 85 Rosjan, w tym 29 osób zaangażowanych w przymusową deportację, indoktrynację i militaryzację ukraińskich dzieci, oraz na obóz "Songdowon" w Korei Północnej. W lipcu 2023 r. Biuro Prokuratora Generalnego wszczęło śledztwo w sprawie udziału białoruskiego Czerwonego Krzyża w deportacji dzieci. Ustawa nosi imię zmarłego senatora USA Lindsey Grahama.