Komisarz Praw Człowieka Rady Europy wzywa do zawieszenia broni i ewakuacji z okupowanych Olešków

Dlaczego to ważne

Wysoki rangą urzędnik ds. praw człowieka Rady Europy publicznie określił sytuację w okupowanych Oleškach jako kryzys humanitarny wymagający pilnego działania międzynarodowego i wprost wskazał Rosję jako stronę odpowiedzialną za ludność cywilną na mocy IV konwencji genewskiej. Mieszkańcy, wśród nich dzieci i osoby starsze, głodują bez dostępu do żywności, leków, wody i prądu od końca maja; rosyjskie siły blokują dostawy pomocy i ewakuację, a bez zawieszenia broni lub korytarza humanitarnego warunki będą się dalej pogarszać wraz ze zbliżającą się zimą.

Co się stało

Komisarz Praw Człowieka Rady Europy Michael O'Flaherty wydał 25 września oświadczenie, w którym wyraził głębokie zaniepokojenie szybko pogarszającą się sytuacją humanitarną w okupowanym mieście Olešky w obwodzie chersońskim. Ocenił, że cywile, w tym dzieci, są odcięci od wystarczającej żywności, leków, opieki medycznej, wody i elektryczności. Zaapelował o natychmiastowe lokalne zawieszenie broni w rejonie Olešek, zapewnienie swobodnego dostępu humanitarnego oraz bezpieczną ewakuację ludności cywilnej. Podkreślił, że zgodnie z międzynarodowym prawem humanitarnym Rosja, jako państwo okupujące, jest zobowiązana do zaopatrywania ludności w żywność i środki medyczne oraz do ułatwiania dostarczania pomocy humanitarnej.

Olešky znajdują się pod rosyjską okupacją od pierwszych dni pełnoskalowej inwazji w lutym 2022 r. i leżą na lewym brzegu Dniepru, ok. 4 km od Chersonia. Po zniszczeniu tamy w Nowej Kachowce 6 czerwca 2023 r. miasto utraciło scentralizowane zaopatrzenie w wodę, energię elektryczną i gaz. Ostatnia oficjalna dostawa żywności dotarła 26 maja; od tego czasu rosyjskie wojska ostrzeliwują lub zawracają pojazdy z pomocą na blokpostach. Jedyna droga do miasta jest zaminowana i kontrolowana przez rosyjskie drony – opisywana jest jako „droga śmierci” z ciałami przy poboczach i spalonymi pojazdami. Według Tetiany Hasanenko, szefowej miejscowej administracji wojskowej, z ok. 24 tys. mieszkańców sprzed inwazji w mieście pozostało ok. 2 tys., głównie osoby starsze i mało mobilne, w tym 47 dzieci. W mieście odnotowano przypadki jedzenia psów z powodu głodu, a rosyjscy żołnierze przebierający się za cywilów rabują mieszkańcom resztki jedzenia.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Ukraińskie media przedstawiają sytuację jako wynik rosyjskiej okupacji i blokady humanitarnej. Podkreślają konkretne koszty ludzkie: głód zmuszający do jedzenia psów, rabunki dokonywane przez rosyjskich żołnierzy podających się za cywilów, brak możliwości ewakuacji. Równolegle opisują ukraińskie reakcje instytucjonalne: oświadczenia ombudsmana Dmytra Łubińca o fiasku negocjacji z Rosją w sprawie korytarza humanitarnego, przemówienie ministra spraw zagranicznych Andrija Sybihy na posiedzeniu Rady Bezpieczeństwa ONZ 23 września oraz apel Ogólnoukraińskiej Rady Kościołów do papieża Leona XIV, ONZ i MKCK z 20 września. Ukraińska narracja wpisuje kryzys także w szerszy kontekst rosyjskiej propagandy, w której Kreml obwinia siły ukraińskie za brak dostaw pomocy.

Jak piszą o tym źródła międzynarodowe

Międzynarodowy wymiar sprawy koncentruje się wokół głosu Komisarza Praw Człowieka Rady Europy Michaela O'Flaherty'ego, który osadza sprawę w ramach międzynarodowego prawa humanitarnego i IV konwencji genewskiej, wprost wskazując obowiązki państwa okupującego. Wymiar ten wzmacnia wcześniejszy materiał niemieckiego dziennika Bild z 16 września o blokadzie humanitarnej oraz apele Ogólnoukraińskiej Rady Kościołów do papieża Leona XIV, ONZ i MKCK. Ramowanie międzynarodowe koncentruje się na trzech żądaniach: lokalnym zawieszeniu broni, swobodnym dostępie humanitarnym i ewakuacji cywilów, a nie na wewnątrzukraińskich reakcjach instytucjonalnych.

W czym relacje się różnią

Oszacowania liczby pozostałych cywilów w Oleškach znacząco się różnią: szefowa miejscowej administracji wojskowej Tetiana Hasanenko mówi o ok. 2 tys. osób w samym mieście (wcześniej raportowano 47 dzieci); ukraiński ombudsman Dmytro Łubiniec twierdzi, że w mieście i okolicznych wsiach może przebywać ponad 6 tys. osób, w tym ok. 200 dzieci; Komisarz Rady Europy szacuje liczbę pozostających na 2–4 tys.

Kontekst

Olešky znajdują się pod rosyjską okupacją od pierwszych dni pełnoskalowej inwazji w lutym 2022 r. i leżą na lewym brzegu Dniepru, ok. 4 km od Chersonia. Po zniszczeniu tamy w Nowej Kachowce 6 czerwca 2023 r. miasto utraciło scentralizowane zaopatrzenie w wodę, prąd i gaz. Przed inwazją w mieście mieszkało ok. 24 tys. osób, a w szerszej wspólnocie gminnej Olešek – ok. 40 tys. w 13 miejscowościach; pięć z nich zniszczono całkowicie, trzy uszkodzono w ok. 80%. Ostatnia oficjalna dostawa żywności dotarła 26 maja; od tego czasu rosyjskie siły ostrzeliwują lub zawracają pojazdy z pomocą. Wcześniejsze apele obejmowały materiał Bild z 16 września o blokadzie humanitarnej, apel Ogólnoukraińskiej Rady Kościołów do papieża Leona XIV z 20 września oraz przemówienie ministra Andrija Sybihy na Radzie Bezpieczeństwa ONZ 23 września.