Polska oferuje produkcję rakiet Patriot na swoim terytorium i negocjuje stałą bazę USA

Dlaczego to ważne

Polska gościnność produkcyjna może przyspieszyć dostawy rakiet Patriot na Ukrainę, jednocześnie utrzymując wrażliwą produkcję z dala od strefy wojny. Propozycja jest jednak warunkowa — uzależniona od amerykańskiej licencji eksportowej dla Ukrainy, co wiąże ją z politycznie wrażliwą kwestią transferu zaawansowanej technologii zbrojeniowej. Rakiety Patriot, zwłaszcza warianty PAC-3, są kluczowe dla obrony ukraińskich miast i infrastruktury przed rosyjskimi zagrożeniami balistycznymi i powietrznymi. Stała baza USA w Polsce pogłębiłaby pozycję wschodniej flanki NATO i jest powiązana z szerszą debatą o amerykańskiej obecności wojskowej w Europie.

Co się stało

Polska zaproponowała, że na jej terytorium będą produkowane rakiety do amerykańskich systemów obrony powietrznej Patriot, pod warunkiem że USA udzielą Ukrainie odpowiedniej licencji. Propozycję ogłosiła w TVN24 wiceminister obrony narodowej Małgorzata Sobczyk-Czarniawska (w źródłach ukraińskich podawana jako Собков'як-Чарнецька). Polska uzasadnia ofertę względami bezpieczeństwa i zastrzega, że nawet w przypadku zatwierdzenia produkcji rakiet na Ukrainie jej własna szansa na uzyskanie licencji produkcyjnej nie zostanie anulowana.

Równolegle Warszawa negocjuje z Waszyngtonem utworzenie stałej amerykańskiej bazy wojskowej. Rozważane są dwie lokalizacje w zachodniej Polsce; baza miałaby pomieścić około 5 tys. amerykańskich żołnierzy i ich rodziny. Decyzja o bazie może zapaść po zakończeniu przeglądu amerykańskiej obecności wojskowej w Europie — raport ma trafić do sekretarza obrony Pete'a Hegseth 1 listopada, a do prezydenta Donalda Trumpa 1 grudnia.

Według Biura Prezydenta Ukrainy rozmowy licencyjne dotyczą pocisków PAC-2 oraz nowszych PAC-3. Prezydent Wołodymyr Zełenski twierdził, że Trump podjął „ostateczną decyzję" o przyznaniu licencji, ale Trump początkowo potwierdził zgodę, a następnie zdawał się zmieniać stanowisko, twierdząc, że jeszcze nie wyraził zgody, i ostrzegając, że „ludzie, którym dajesz tę technologię, mogą kiedyś zwrócić ją przeciwko tobie". W lipcu 2024 r. Zełenski informował, że z Trumpem „politycznie" uzgodnili kwestię produkcji rakiet Patriot na Ukrainie, ale licencja nie została wówczas sfinalizowana.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Ukraińskie źródła przedstawiają polską ofertę jako sposób na przezwyciężenie amerykańskiej niepewności co do licencjonowania produkcji rakiet Patriot dla Ukrainy. Łączą ofertę produkcyjną bezpośrednio z równoległą kwestią stałej bazy wojskowej USA w Polsce, prezentując oba kierunki jako jeden pakiet. Na pierwszy plan wysuwają twierdzenie Zełenskiego, że Trump podjął „ostateczną decyzję" o przyznaniu licencji, jednocześnie informując o późniejszych sprzecznych wypowiedziach Trumpa. Źródła powołują się na Biuro Prezydenta w kwestii konkretnych typów pocisków (PAC-2 i PAC-3) będących przedmiotem rozmów, podając szczegóły technicznego zakresu licencjonowania.

W czym relacje się różnią

Prezydent USA Donald Trump złożył sprzeczne oświadczenia w sprawie licencji na produkcję rakiet Patriot dla Ukrainy: początkowo potwierdził jej przyznanie, a następnie stwierdził, że nie wyraził jeszcze zgody, i ostrzegł przed ryzykiem związanym z przekazywaniem tej technologii.

Kontekst

W lipcu 2024 r. Zełenski i Trump informowali, że „politycznie" uzgodnili kwestię produkcji rakiet Patriot na Ukrainie, ale licencja nie została wówczas sfinalizowana. Polska propozycja łączy kwestię licencji produkcyjnej dla Ukrainy z odrębnym torem negocjacji w sprawie stałej bazy wojskowej USA w Polsce. Trwa przegląd amerykańskiej obecności wojskowej w Europie; raport ma trafić do sekretarza obrony Pete'a Hegseth 1 listopada, a do prezydenta Donalda Trumpa 1 grudnia.