Rosyjscy oligarchowie badają precedens Usmanowa i Fridmana, by wyjść spod sankcji UE
Rosyjscy oligarchowie analizują przypadki Aliszera Usmanowa i Michaiła Fridmana, których po lobbingu Francji i Luksemburga wykreślono z unijnej listy sankcyjnej, szukając w nich wzorca dla własnych spraw. Bloomberg poinformował, że co najmniej dwóch rosyjskich miliarderów zamierza szczegółowo prześledzić sprawę Fridmana. Tymczasem Łotwa zapowiedziała przygotowanie krajowych sankcji wobec obu biznesmenów, a Wielka Brytania – według Bloomberga – utrzyma wobec nich swoje ograniczenia.
Najważniejsze
- Aliszer Usmanow i Michaił Fridman zostali wykreśleni z unijnej listy sankcyjnej jako pierwsi Rosjanie po długotrwałym lobbowaniu ze strony kluczowego państwa członkowskiego UE.
- W zamian za ich wykreślenie pozostałe ok. 3 000 sankcji wobec osób i firm zostało przedłużonych o 36 miesięcy.
- Co najmniej dwóch rosyjskich miliarderów zapowiedziało, że zamierza dokładnie przestudiować sprawę Fridmana w nadziei na precedens.
- Łotwa przygotowuje krajowe sankcje wobec Usmanowa i Fridmana; Wielka Brytania utrzyma wobec nich swoje ograniczenia.
- Luksemburg zmierzył się z pozwem arbitrażowym Fridmana na ok. 16 mld USD w związku z zamrożeniem jego aktywów.
- Dzień po decyzji UE prezydent Azerbejdżanu Ilham Alijew ułaskawił Francuza Martina Ryana, skazanego za szpiegostwo; Francja publicznie nie powiązała tych wydarzeń.
Dlaczego to ważne
Wykreślenie Usmanowa i Fridmana to pierwszy przypadek usunięcia Rosjan z unijnego reżimu sankcyjnego po wieloletnim lobbowaniu państwa członkowskiego – najpierw Francji, potem w odpowiedzi Luksemburga. Inni objęci sankcjami rosyjscy miliarderzy traktują te przypadki jako potencjalny wzorzec dla własnych sporów prawnych, co może osłabiać spójność unijnej polityki sankcyjnej. Sprawa pokazuje też, jak interesy poszczególnych stolic – w tym domniemane powiązanie z uwolnieniem francuskiego obywatela w Azerbejdżanie – mogą kształtować decyzje całej Wspólnoty.
Co się stało
Aliszer Usmanow i Michaił Fridman zostali wykreśleni z unijnej listy sankcyjnej po tym, jak Francja lobbowała za Usmanowem, a Luksemburg – mierząc się z pozwem arbitrażowym Fridmana na ok. 16 mld USD – za Fridmanem. Porozumienie przewidywało jednoczesne przedłużenie pozostałych ok. 3 000 środków ograniczających wobec osób i firm o 36 miesięcy. Dzień po decyzji UE prezydent Azerbejdżanu Ilham Alijew ułaskawił Francuza Martina Ryana, skazanego w 2023 r. za szpiegostwo; Francja publicznie nie powiązała obu wydarzeń, choć według źródeł Bloomberga Paryż zabiegał o zniesienie sankcji w ramach uzgodnień z Azerbejdżanem. Według sondażu Bloomberga wśród rosyjskich miliarderów co najmniej dwóch zamierza szczegółowo przeanalizować sprawę Fridmana, licząc na precedens. Partner moskiewskiej kancelarii BGP Litigation Serhij Głandin ocenił, że jej przebieg może służyć innym jako „instrukcja”. Łotwa zapowiedziała przygotowanie krajowych sankcji, a Wielka Brytania – według Bloomberga – utrzyma swoje.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Ukraińskie źródła (ZN.UA i LIGA.net) akcentują, że rosyjscy oligarchowie chcą powielić precedens Fridmana i Usmanowa, by samodzielnie wychodzić spod sankcji. Podkreślają krytykę byłego ministra spraw zagranicznych Wołodymyra Ohryzki, który decyzję UE nazwał niebezpieczną i zaapelował o przejście z jednomyślności na głosowanie kwalifikowaną większością w kluczowych sprawach zagranicznych i bezpieczeństwa. Obie redakcje wskazują też stanowisko komisarza prezydenta Ukrainy ds. polityki sankcyjnej Wiaczesława Własiuka, który zaproponował, by UE nałożyła na obu biznesmenów nowe sankcje, oraz przypominają o krajowych sankcjach Łotwy i Wielkiej Brytanii jako narzędziach ograniczających skutki decyzji Brukseli.
W czym relacje się różnią
Źródła różnią się w ocenie powiązania między zniesieniem sankcji wobec Usmanowa i Fridmana a ułaskawieniem przez Azerbejdżan Francuza Martina Ryana. Artykuł 37992 powołuje się na osoby zaznajomione ze sprawą, według których Francja zabiegała o wykreślenie biznesmena jako element uzgodnień z Azerbejdżanem w sprawie uwolnienia więźnia. Artykuł 38131 przytacza opinię byłego ministra Ohryzki, który sugeruje, że Francji zależało na uwolnieniu „szpiega” dla wewnętrznych celów politycznych prezydenta Macrona. Francja publicznie nie łączy obu wydarzeń.
Kontekst
Od początku pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 r. większość zamożnych Rosjan przeniosła aktywa i firmy z powrotem do Rosji, inwestując w rosyjskie banki, biznes konsumencki, aktywa przemysłowe i spółki technologiczne. Kampania Francji na rzecz Usmanowa wywołała spory między państwami UE, które zagroziły odnowieniu ok. 3 000 pozostałych środków sankcyjnych; ostatecznie przedłużono je o 36 miesięcy w zamian za wykreślenie obu oligarchów. Luksemburg zmierzył się z pozwem arbitrażowym Fridmana na ok. 16 mld USD, który argumentuje, że zamrożenie jego aktywów naruszyło traktat o ochronie inwestycji. Były minister spraw zagranicznych Ukrainy Wołodymyr Ohryzko twierdził, że nawet po zniesieniu unijnych sankcji możliwości Fridmana i Usmanowa w Europie pozostaną ograniczone, jeśli poszczególne państwa nałożą własne ograniczenia.