Estonia: podpalenie w Tallinnie było sabotażem zleconym przez rosyjskie służby specjalne

Dlaczego to ważne

Incydent został formalnie przypisany rosyjskiemu sabotażowi państwowemu na terytorium członka NATO i UE, co stanowi eskalację prowadzonej w Europie kampanii sabotażowej, którą zachodni urzędnicy szacują na około 200 zdarzeń od lutego 2022 r. Zaatakowana firma dostarcza ukraińskim siłom zbrojnym bezzałogowe pojazdy naziemne THeMIS, co oznacza, że celem był element ukraińskiego łańcucha dostaw obronnych, a nie cel czysto cywilny. Reakcja Estonii — w tym wezwanie rosyjskiego charge d'affaires — wpisuje sprawę w szerszy rosyjski wysiłek zastraszania sojuszników Ukrainy i ograniczania zachodniego wsparcia wojskowego. Publiczne odrzucenie ustaleń przez Kreml uwypukla dyplomatyczną konfrontację między Estonią a Rosją o odpowiedzialność za atak.

Co się stało

W nocy z 14 na 15 sierpnia 2025 r. w budynku na ulicy Betoni w dzielnicy Lasnamäe w Tallinnie, należącym do firmy obronnej Milrem Robotics, wybuchł pożar. Estońska policja bezpieczeństwa (Kapo) ustaliła, że był to celowy, zaplanowany akt sabotażu zlecony przez służby specjalne Federacji Rosyjskiej. Premier Estonii Kristen Michal oświadczył 29 września, że Estonia może z pełną pewnością potwierdzić ten wniosek po szczegółowej ocenie zgromadzonych informacji. Władze estońskie uznały atak za część szerszej rosyjskiej kampanii w Europie, mającej na celu zastraszanie sojuszników i ograniczanie wsparcia dla Ukrainy.

Trzej podejrzani — wszyscy obywatele Łotwy — zostali zatrzymani w Łotwie 17 i 18 sierpnia, następnie osadzeni w areszcie i przekazani Estonii 17–18 września. Według estońskich organów bezpieczeństwa podejrzani mieszkali wcześniej w Rosji i brali udział w wcześniejszych atakach. Podczas rewizji w Łotwie znaleziono dużą liczbę nośników danych i przedmiotów, które mogły posłużyć do podpalenia budynku. Trwa śledztwo karne mające ustalić dokładne okoliczności zdarzenia.

29 września estońskie MSZ wezwało charge d'affaires Rosji w Tallinnie, zidentyfikowanego jako Lenar Salimullin, w związku z ustaleniami Kapo. Milrem Robotics poinformowało, że pożar nie wpłynął na łańcuchy dostaw spółki.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Ukraińskie media i agencja ukraińska prowadzą tę historię, koncentrując uwagę na związku między atakiem a dostawami dla ukraińskich sił zbrojnych, przedstawiając go jako rosyjski sabotaż wymierzony w ukraiński łańcuch dostaw obronnych. Depesza ukraińskiej agencji dodaje reakcję Kijowa: minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha potępił sabotaż i wyraził pełną solidarność z Estonią. Ukraińskie źródła szeroko opisują przypisanie ataku rosyjskim służbom specjalnym przez Estonię oraz zaprzeczenie Kremla, ramując wymianę jako bezpośrednią konfrontację Rosji z Estonią — a przez to z Ukrainą. Podkreślają też estońskie deklaracje utrzymania 0,25% PKB na wsparcie Ukrainy oraz zapowiedzi kontynuacji europejskiego wsparcia, akcentując jedność sojuszników.

Jak piszą o tym źródła międzynarodowe

Anglojęzyczne media z USA, Wielkiej Brytanii i Hongkongu koncentrują się na estońskim przypisaniu sprawy, szerszym wzorcu rosyjskiego sabotażu w Europie oraz reakcjach sojuszników — NATO, UE i prezydenta Francji Emmanuela Macrona — osadzając atak na Milrem w kontekście szerszej eskalacji. Międzynarodowe raporty dodają kontekst dotyczący łotewskich podejrzanych — że mieszkali wcześniej w Rosji i uczestniczyli w wcześniejszych atakach — i cytują szefa Kapo Margo Pallosona, który nazwał podpalenie pierwszym udanym rosyjskim atakiem tego rodzaju w Estonii w tym roku. Dają też więcej miejsca odrzuceniu przez Kreml estońskich zarzutów oraz doniesieniom zachodnich wywiadów o rekrutacji przez Rosję lokalnych sieci przestępczych do ataków na europejskie fabryki broni. Międzynarodowa perspektywa akcentuje polityczne i bezpieczeństwowe konsekwencje dla jedności NATO i UE, a nie bezpośredni wpływ na ukraińskie dostawy.

W czym relacje się różnią

Źródła różnią się w kwestii, czy wszyscy trzej podejrzani zostali zatrzymani w Łotwie i przekazani Estonii, czy też tylko dwóch zatrzymano w Łotwie, a trzeciego gdzie indziej. Część źródeł podaje, że Rosja nie skomentowała jeszcze estońskich oskarżeń, podczas gdy inne wskazują, że rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow publicznie odrzucił twierdzenia Estonii jako bezpodstawne.

Kontekst

Milrem Robotics produkuje bezzałogowe naziemne pojazdy bojowe THeMIS i dostarcza je na Ukrainę we współpracy z państwami UE; w czerwcu firma otworzyła w Holandii finansowaną przez rząd holenderski linię produkcyjną na dodatkowe 100 egzemplarzy dla ukraińskiej armii. Zachodnie źródła wywiadowcze informowały, że Rosja rekrutuje członków lokalnych grup przestępczych do przeprowadzenia nowej fali ataków na europejskie zakłady przemysłu obronnego; podobne podejrzewane incydenty w 2025 r. odnotowano w Niemczech, Bułgarii, Włoszech, Słowacji i Polsce. Minister obrony Estonii Martin Herem oświadczył, że Estonia będzie nadal przeznaczać 0,25% PKB na wsparcie Ukrainy pomimo rosyjskich gróźb i sabotażu. Podejrzani zostali zatrzymani w Łotwie 17–18 sierpnia i przekazani Estonii 17–18 września; podczas rewizji na Łotwie znaleziono nośniki danych i przedmioty, które mogły posłużyć do podpalenia.