Zełenski: Chiny pomagają Rosji budować sieć satelitarną «Рассвет», analogię Starlink

Dlaczego to ważne

Oświadczenie Zełenskiego rozszerza listę chińskich wkładów w rosyjski wysiłek wojenny — tym razem o sieć łączności satelitarnej, która ma uniezależnić Rosję od Starlinka i potencjalnie poprawić celność uderzeń na Ukrainę. Jednocześnie Ukraina zabiega o sankcje USA wobec podmiotów powiązanych z projektem oraz o zgodę na użycie dronów ze Starlinkiem do uderzeń do 200 km w głąb Rosji — decyzje te bezpośrednio wpływają na zdolności obu stron i stawiają pytanie o rolę Elona Muska oraz o granice eskalacji. Zełenski łączy tę propozycję z możliwą „prawdziwą deeskalacją” i powrotem do negocjacji z Putinem.

Co się stało

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski powiedział Financial Times, że Chiny pomagają Rosji w tworzeniu sieci satelitarnej «Рассвет» («Świt»), projektowanej jako odpowiednik Starlinka. Według niego sieć może zacząć działać pod koniec 2026 r. lub na początku 2027 r. i może pozwolić Rosji zwiększyć celność uderzeń powietrznych na Ukrainę. Zełenski oświadczył, że wielokrotnie prosił prezydenta USA Donalda Trumpa o sankcje wobec rosyjskich i chińskich firm zaangażowanych w projekt; ostatnio temat ten poruszany był we wrześniu w Nowym Jorku na marginesie Zgromadzenia Ogólnego ONZ. 1 października zastępca szefa misji ambasady Ukrainy w Waszyngtonie Denys Senyk potwierdził, że Ukraina formalnie zabiega o takie sankcje.

W tym samym wywiadzie Zełenski poinformował, że prosił Trumpa o zgodę na użycie dronów wyposażonych w Starlink do uderzeń na wyrzutnie rakiet balistycznych i miejsca startu dronów do 200 km w głąb Rosji. Według niego Trump poparł tę ideę, ale wskazał, że decyzja zależy od Elona Muska. FT pisze, że Musk nie sprzeciwia się takiemu użyciu, lecz uważa, że ostateczna decyzja jest polityczna i należy do administracji USA. MSZ Chin, Kreml i Biały Dom nie odpowiedziały na prośby FT o komentarz; Pekin wcześniej zaprzeczał oskarżeniom Zełenskiego o dostarczanie broni rosyjskiej armii.

Według eksperta Foreign Policy Research Institute Roba Lee «Рассвет» będzie ustępować Starlinkowi efektywnością, ale może być wykorzystywany do transmisji wideo z dronów do punktów dowodzenia oraz do sterowania dronami naziemnymi, morskimi i uderzeniowymi średniego zasięgu. Doradca prezydenta Serhij Beskrestnow (Flash) ocenił, że do zbudowania bazowej konstelacji Rosja potrzebuje 12–15 startów rakiety nośnej «Sojuz-2.1b» (20 satelitów na start); wszystkie komponenty rakiety z wyjątkiem silników produkuje przedsiębiorstwo Progress, które Ukraina atakowała rakietami Flamingo. Według eksperta Wołodymyra Stepancia 1 sierpnia satelity «Рассвета» zapewniały nad Ukrainą co najmniej dwa okna łączności na dobę, każde trwające ponad godzinę.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Wszystkie podane źródła są ukraińskojęzyczne i koncentrują się wokół relacji Zełenskiego o chińskiej pomocy dla Rosji, wniosku o sankcje oraz potencjału «Рассвета» do wspierania uderzeń. Podkreślają szczegóły niedostępne w zachodnim raportowaniu — wypowiedź zastępcy szefa misji ambasady Denysa Senyka z 1 października, start Bureau 1440 20 lipca z kosmodromu Plesieck, techniczne szacunki doradcy Serhija Beskriestnowa (Flash) dotyczące rakiet i startów potrzebnych do bazowej konstelacji, a także raport Stepanka o dobowych oknach łączności nad Ukrainą. Ramują one «Рассвет» przede wszystkim jako zagrożenie dla Ukrainy i dla zdolności ukraińskich uderzeń dronami.

W czym relacje się różnią

Źródła różnią się w trzech kwestiach. Po pierwsze, podają odmienne sformułowania dotyczące terminu uruchomienia «Рассвета» — od konkretnego „końca 2026 / początku 2027” do bardziej ogólnego „końca tego roku lub początku przyszłego”. Po drugie, inaczej rozkładają rolę Elona Muska w sprawie dronów ze Starlinkiem: Zełenski mówi, że Trump wskazał, iż decyzja zależy od Muska, podczas gdy FT relacjonuje, że Musk nie sprzeciwia się takiemu użyciu, lecz uważa decyzję za polityczną i należącą do administracji USA. Po trzecie, część doniesień mówi o firmach rosyjskich i chińskich jako adresatach sankcji, a część — tylko o podmiotach rosyjskich.

Kontekst

Na orbitę wyniesiono dotychczas 32 satelity systemu «Рассвет», w tym podczas startów w marcu i 20 lipca z kosmodromu Plesieck, przeprowadzonych przez rosyjską firmę Bureau 1440. Rosyjskie siły wcześniej wykorzystywały Starlink do sterowania niektórymi dronami uderzeniowymi, w tym «Молнія» i «Італмас» BM-35, lecz ich dostęp do systemu w tym celu został ograniczony. Doradca prezydenta Serhij Beskrestnow (Flash) szacuje, że zbudowanie bazowej konstelacji wymaga 12–15 startów rakiety «Sojuz-2.1b», z których komponenty (poza silnikami) wytwarza przedsiębiorstwo Progress — obiekt atakowany przez Ukrainę rakietami Flamingo. Ekspert ds. łączności satelitarnej Wołodymyr Stepaniec informował 1 sierpnia, że satelity «Рассвета» zapewniają nad Ukrainą co najmniej dwa okna łączności na dobę, każde o długości ponad godziny. Bundeswehra ostrzegała przed zagrożeniem ze strony rosyjskiej alternatywy dla Starlinka, a prezydent Finlandii Alexander Stubb zwrócił się do Elona Muska o rozszerzenie pokrycia Starlinka na Ukrainę, by umożliwić uderzenia na rosyjskie wyrzutnie rakiet balistycznych. Trump miał ostatnio naciskać na Zełenskiego, by Ukraina wstrzymała uderzenia dronami na rosyjskie rafinerie, które — według Trumpa — windują ceny oleju napędowego w USA. MSZ Chin, Kreml i Biały Dom nie odpowiedziały na prośby FT o komentarz; Pekin wcześniej zaprzeczał oskarżeniom o dostarczanie broni rosyjskiej armii.