Opublikowano · Aktualizacja

Merz z niezapowiedzianą wizytą w Kijowie: pakiet pomocy za ponad 1,3 mld euro i 15 umów

Kanclerz Niemiec Friedrich Merz przybył 4 października pociągiem specjalnym do Kijowa z niezapowiedzianą wizytą solidarnościową. Towarzyszyli mu minister gospodarki Katherina Reiche oraz około dziesięciu przedstawicieli niemieckiego biznesu z sektorów obronności i energetyki. Merz ogłosił nowy pakiet wsparcia dla Ukrainy o wartości ponad 1,3 mld euro, obejmujący ok. 1 mld euro pomocy wojskowej (w tym współprodukcję dronów przechwytujących) i ok. 350 mln euro na sektor energetyczny przed zimą. Podczas wizyty podpisano 15 umów i dokumentów o łącznej wartości ponad 8,5 mld euro.

Najważniejsze

  • Friedrich Merz przybył 4 października pociągiem specjalnym do Kijowa z niezapowiedzianą wizytą, w towarzystwie minister gospodarki Katheriny Reiche i około dziesięciu przedstawicieli firm z sektorów obronności i energetyki.
  • Ogłoszono nowy pakiet wsparcia Niemiec dla Ukrainy o wartości ponad 1,3 mld euro, w tym ok. 1 mld euro na cele wojskowe (współprodukcja dronów przechwytujących, broń dalekiego zasięgu, drony bojowe, technologie satelitarne) i ok. 350 mln euro na sektor energetyczny przed zimą.
  • Podczas wizyty podpisano 15 umów i dokumentów między Ukrainą a Niemcami o łącznej wartości ponad 8,5 mld euro, obejmujących współpracę w dziedzinie bezpieczeństwa, produkcję uzbrojenia, zamówienia i wspólne projekty.
  • Podpisano odrębną umowę o pogłębieniu współpracy w zwalczaniu dronów, w ramach której Niemcy mają szerzej korzystać z doświadczeń Ukrainy.
  • Merz wezwał prezydenta Rosji Władimira Putina do zakończenia wojny i ataków na ukraińską ludność cywilną oraz do okazania gotowości do negocjacji, podkreślając, że rozmowy są możliwe dopiero gdy ucichnie broń.
  • Zaproponował zorganizowanie w Berlinie w zimie spotkania „Koalicji Chętnych” razem z Francją i Wielką Brytanią w celu koordynacji dalszej pomocy Ukrainie.
  • Merz powiedział, że Niemcy chcą przyspieszyć akcesję Ukrainy do UE, i powtórzył propozycję formatu członkostwa stowarzyszonego; podkreślił też potrzebę reform w obszarze praworządności i walki z korupcją.

Dlaczego to ważne

Wizyta Merza, jego druga w Kijowie od objęcia urzędu kanclerza, potwierdza utrzymanie wysokiego, politycznego zaangażowania Niemiec po stronie Ukrainy w decydującej fazie wojny. Pakiet o wartości ponad 1,3 mld euro łączy w sobie wymiar militarny (w tym współprodukcję dronów i dostawy broni dalekiego zasięgu) z pomocą energetyczną tuż przed piątą zimą wojenną. Podpisanie 15 dokumentów o wartości ponad 8,5 mld euro, w tym porozumień z Diehl Defence, HENSOLDT, Quantum Systems i Siemens Energy, pogłębia przemysłowe powiązanie obronne obu krajów. Jednocześnie wizyta odbyła się pod rosyjskimi atakami dronowymi na Kijów, co Merz wykorzystał, by ogłosić, że Berlin nie da się zastraszyć, i zapowiedzieć berlińskie spotkanie „Koalicji Chętnych” z Francją i Wielką Brytanią.

Co się stało

4 października kanclerz Niemiec Friedrich Merz przybył pociągiem specjalnym do Kijowa z niezapowiedzianą wizytą. Towarzyszyli mu federalna minister gospodarki Katherina Reiche oraz około dziesięciu przedstawicieli firm z sektorów obronności i energetyki (m.in. Siemens Energy, Hensoldt, Diehl Defence i Quantum Systems). Wspólnie z prezydentem Wołodymyrem Zełenskim złożył hołd poległym obrońcom Ukrainy na Majdanie Niepodległości, a następnie odwiedził budynek Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, uszkodzony 28 września przez rosyjski dron (dwie osoby zginęły, siedem zostało rannych). W trakcie rozmowy z ratownikami włączono syreny alarmowe z powodu rosyjskiego ataku; tego samego poranka rosyjski dron uderzył w Most Północny (Piwdennyj) nad Dnieprem w Kijowie. Podczas wspólnej konferencji prasowej Merz i Zełenski ogłosili nowy kompleksowy pakiet wsparcia Niemiec o wartości ponad 1,3 mld euro, obejmujący ok. 1 mld euro na cele wojskowe (w tym współprodukcję dronów przechwytujących, dostawy broni dalekiego zasięgu, dronów bojowych i technologii satelitarnych) oraz ok. 350 mln euro na sektor energetyczny przed zimą (generatory, podstacje, prace naprawcze). Podpisano łącznie 15 umów i dokumentów o wartości ponad 8,5 mld euro, w tym porozumienia MON Ukrainy z Diehl Defence (tysiące pocisków i modułów IRIS-T oraz amunicja artyleryjska), z HENSOLDT (radary obserwacyjne) i z Quantum Systems (testy i zakup dronów przechwytujących), a także odrębną umowę o pogłębieniu współpracy w zwalczaniu dronów. Na ukraińsko-niemieckim forum biznesowym podpisano dokumenty między resortem energetyki i Naftohazem a Siemens Energy oraz między Ukrenergo a operatorami 50Hertz i Amprion. Merz wezwał prezydenta Władimira Putina do zakończenia wojny i ataków na ludność cywilną oraz wyraził gotowość Berlina do rozmów, gdy ucichnie broń. Zapowiedział też przyspieszenie akcesji Ukrainy do UE, powtórzył propozycję członkostwa stowarzyszonego i zorganizowanie w Berlinie w zimie spotkania „Koalicji Chętnych” z Francją i Wielką Brytanią.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Ukraińskie media podkreślają przede wszystkim wartość i symbolikę wizyty mimo rosyjskich gróźb, wizytę w miejscu uderzenia w Akademii Nauk i bezpośredni apel Merza do Putina. Na pierwszy plan wysuwają się konkretne rezultaty ogłoszone wspólnie z Zełenskim: pakiet ponad 1,3 mld euro, 15 dokumentów o wartości ponad 8,5 mld euro, porozumienie o współpracy w zwalczaniu dronów oraz podpisane memorandum z Diehl Defence, HENSOLDT, Quantum Systems, Siemens Energy, Ukrenergo i Naftohazem. Dużo uwagi poświęcono też współpracy przemysłowej (tzw. Drone Deal, lokalizacja produkcji ukraińskich dronów w Niemczech, planowane wspólne prace nad bronią dalekiego zasięgu). Szeroko opisano zapowiedź berlińskiego spotkania „Koalicji Chętnych” i powtarzane przez Merza wsparcie dla członkostwa stowarzyszonego z UE. Ukraińskie źródła akcentują też wymiar energetyczny: wypowiedzi ministra Denisa Szmyhala o ponad 557 mln euro do Funduszu Wsparcia Energetycznego, łącznym niemieckim wkładzie przekraczającym 800 mln euro, 50 mln euro na odbudowę obiektu „Sarkofag” w Czarnobylu oraz port folio umów energetycznych o wartości ponad 155 mln euro.

Jak piszą o tym źródła międzynarodowe

Zagraniczne media (Der Spiegel, Le Monde, APA, Al Jazeera Arabic, ABC News, South China Morning Post) ujmują wizytę w szerszym kontekście bezpieczeństwa europejskiego. Podkreślają niespodziewany charakter podróży, obecność minister Reiche i szefów firm Siemens Energy, Hensoldt, Diehl Defence oraz Quantum Systems. Część z nich przedstawia pakiet głównie przez pryzmat kwot wojskowych (1 mld euro) i energetycznych (350 mln euro), nie zaś ogólnej sumy 1,3 mld euro. Akcent pada na sformułowanie Merza, że jeśli Rosja nie zostanie powstrzymana, jej machina wojenna prędzej czy później zwróci się przeciwko Europie, oraz na jego apel o negocjacje po uciszeniu broni. Wiele zagranicznych relacji zwraca uwagę na nacisk Berlina na reformy praworządne i antykorupcyjne jako warunek dalszego wsparcia finansowego i postępu akcesji Ukrainy do UE, w tym pomysł członkostwa stowarzyszonego. Pokreślona jest też zapowiedź berlińskiego spotkania „Koalicji Chętnych” z Francją i Wielką Brytanią.

W czym relacje się różnią

Rozmiar ogłoszonego pakietu niemieckiego jest opisywany dwojako: Reuters, zapowiadając wizytę, podawał ponad 1 mld euro (część wojskowa) i 350 mln euro na energetykę, natomiast na wspólnej konferencji prasowej Zełenski i Merz mówili o łącznym pakiecie przekraczającym 1,3 mld euro. Osobna rozbieżność dotyczy wkładu niemieckiego do Funduszu Wsparcia Energetycznego: według oświadczeń ministra Denysa Szmyhala ma to być ponad 557 mln euro (z łącznym niemieckim wkładem energetycznym przekraczającym 800 mln euro), podczas gdy jedna z wersji podaje jedynie 250 mln euro.

Kontekst

Merz przybył do Kijowa w momencie nasilenia rosyjskich uderzeń dronami dalekiego zasięgu i rakietami na ukraińskie miasta, w tym po uderzeniu drona w budynek Narodowej Akademii Nauk 28 września (dwie ofiary śmiertelne, siedem rannych) i po ataku na Most Północny 4 października. W przeddzień wizyty rosyjskie MSZ ostrzegało obywateli i dyplomatów zagranicznych, by opuszczali Ukrainę, grożąc kontynuacją uderzeń. Niemcy od początku pełnowymiarowej inwazji w lutym 2022 roku są jednym z największych bilateralnych darczyńców Ukrainy, łącznie z ponad 43,3 mld euro pomocy cywilnej i ok. 57,6 mld euro pomocy wojskowej (przyznanego lub zapowiedzianego). Wizyta 4 października 2026 roku była dla Merza drugą w roli kanclerza Niemiec i czwartą ogółem.