Bruksela planuje ograniczyć dostęp Ukrainy do unijnego rynku rolnego i dopłat rolniczych po ewentualnym przystąpieniu
Komisja Europejska przygotowuje reformę procesu akcesyjnego, która w przypadku członkostwa Ukrainy znacząco ograniczyłaby jej dostęp do wspólnego rynku rolnego UE i do dopłat w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Ograniczenia mają uspokoić obawy obecnych państw członkowskich, zwłaszcza Polski, Francji i Włoch, przed zalewem rynku ukraińskim zbożem i roślinami oleistymi. Pakiet przewiduje też ściślejsze powiązanie korzyści finansowych członkostwa z reformami w zakresie praworządności i zwalczania korupcji.
Najważniejsze
- Komisja Europejska planuje ograniczyć Ukrainie dostęp do rynku rolnego UE i do dopłat rolniczych w razie przystąpienia do bloku.
- Ograniczenia dotyczą m.in. wsparcia finansowego i dostępu do rynku UE dla pszenicy i innych zbóż.
- Celem jest załagodzenie obaw Polski, Francji i Włoch przed napływem ukraińskich produktów rolnych.
- Ukraina, Mołdawia, Czarnogóra i Albania zostały wskazane w dokumencie jako kraje „najbardziej zaawansowane” na drodze do członkostwa; dla każdego z nich przewidziano indywidualne „mapy drogowe” bez stałych dat akcesji.
- Pakiet wiąże korzyści finansowe członkostwa z wdrażaniem reform w sferze praworządnej, antykorupcyjnej i finansowej oraz upraszcza procedurę pozbawiania państw członkowskich prawa głosu na mocy art. 7 TUE.
- Bruksela oferuje jednocześnie pomoc Ukrainie w odbudowie dostępu do tradycyjnych rynków eksportowych poza UE, zakłóconych w wyniku rosyjskiej inwazji.
- Wspólna Polityka Rolna to ok. 55 mld euro rocznie, a Ukraina dysponuje ok. 30 mln ha gruntów rolnych – w obecnych warunkach po akcesji stałaby się największym beneficjentem dopłat.
Dlaczego to ważne
Ograniczenia wymodelują warunki, na jakich Ukraina – jeden z największych producentów rolnych na świecie – mogłaby wejść do UE, jednocześnie ograniczając jej dostęp do największej pozycji w budżecie unijnym. Pakiet jest pomyślany jako sposób na rozładowanie oporu obecnych państw członkowskich przed kosztami i zakłóceniami rynkowymi, ale zarazem ma przyspieszyć proces rozszerzenia, łącząc go z twardszymi wymogami w sferze praworządności i walki z korupcją oraz oferując Ukrainie wsparcie w poszukiwaniu rynków pozaunijnych.
Co się stało
Według dokumentu wewnętrznego Komisji Europeskiej, do którego dotarł „Financial Times”, Bruksela przygotowuje reformę procesu akcesyjnego, w ramach której Ukraina – nawet po przystąpieniu – uzyskałaby jedynie ograniczony dostęp do unijnego rynku żywności i do puli ok. 55 mld euro rocznych dopłat rolniczych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. W dokumencie wskazano, że „skala i struktura” ukraińskiego sektora rolnego oraz „bardzo wysoka produktywność” wymagają specjalnych mechanizmów znacząco ograniczających wsparcie finansowe i dostęp do rynku dla produktów takich jak pszenica i zboża. Ograniczenia mają odpowiedzieć na obawy Polski, Francji i Włoch. Jednocześnie Komisja oferuje Ukrainie wsparcie w odbudowie dostępu do tradycyjnych rynków eksportowych poza UE, który został zakłócony w wyniku rosyjskiej wojny. W dokumencie Ukraina, Mołdawia, Czarnogóra i Albania zostały wskazane jako kraje „najbardziej zaawansowane” na drodze do członkostwa; dla każdego z nich przewidziano indywidualne „mapy drogowe” akcesji bez stałych dat. Pakiet łączy też korzyści finansowe członkostwa z wdrażaniem reform w sferze praworządnej, antykorupcyjnej i finansowej oraz upraszcza procedurę pozbawiania państw członkowskich prawa głosu na mocy art. 7 TUE. Wysocy urzędnicy KE mieli omawiać propozycje w tym tygodniu, a ich przyjęcie zaplanowano na wtorek. Przedstawiciel Komisji odmówił skomentowania treści dokumentu dla FT.
Kontekst
Wspólna Polityka Rolna UE rozdziela rocznie ok. 55 mld euro i stanowi ok. jedną trzecią budżetu unijnego. Ukraina ma ok. 30 mln ha gruntów rolnych, czyli ok. jedną czwartą całości w UE. W obecnych zasadach po akcesji stałaby się prawdopodobnie największym odbiorcą dopłat z WPR, a wcześniejsze medialne szacunki mówiły o ok. 96,5 mld euro z WPR w ciągu siedmiu lat i łącznie do 186 mld euro z całego budżetu UE. W 2023 r. Polska, Węgry i Słowacja jednostronnie zakazały importu szeregu ukraińskich produktów rolnych w związku z konfliktem o zakłócenia rynkowe. Po pełnoskalowej inwazji UE zniosła cła i kontyngenty na ukraińskie towary; obecnie handel reguluje zaktualizowana umowa o wolnym handlu, zawierająca kontyngenty na produkty wrażliwe. Analitycy Rabobanku uważają, że przystąpienie Ukrainy uczyni reformę WPR nieuniknioną i że dla Kijowa prawdopodobnie wprowadzone zostaną mechanizmy przejściowe, w tym stopniowy dostęp do płatności bezpośrednich.