Opublikowano · Aktualizacja

Litwa wraz z Estonią i Łotwą proponują UE zakaz tranzytu rosyjskiego zboża

Premier Litwy Mindaugas Sinkevičius ogłosił, że jego kraj zaproponuje Unii Europejskiej wprowadzenie zakazu tranzytu rosyjskiego zboża przez terytorium UE oraz wpisanie na listę sankcji rosyjskich oligarchów z sektora rolnego. Premierzy Estonii i Łotwy oraz prezydent Litwy podpisali wspólny list do szefów Rady Europejskiej i Komisji Europejskiej w tej sprawie. Premier Estonii Kristen Michal zapowiedział poruszenie tematu na najbliższym szczycie Rady Europejskiej.

Najważniejsze

  • Premier Litwy Mindaugas Sinkevičius zapowiedział inicjatywę zakazu tranzytu rosyjskiego zboża przez UE.
  • Litwa zaproponuje też wpisanie rosyjskich oligarchów z sektora rolnego na unijną listę sankcji.
  • List w sprawie zakazu podpisali premier Estonii Kristen Michal, premier Łotwy Andris Kūbergs i prezydent Litwy Gitanas Nausėda.
  • Adresatami listu są przewodniczący Rady Europejskiej António Costa i przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen.
  • Premier Estonii Kristen Michal zamierza poruszyć temat na najbliższym posiedzeniu Rady Europejskiej.
  • Estonia od 1 października wprowadziła zakaz tranzytu zboża rosyjskiego i białoruskiego przez swoje terytorium.
  • Łotwa wprowadziła kontrolę graniczną zboża i zapowiedziała 300-procentowe cła na transport i przetwórstwo zboża z Rosji i Białorusi.

Dlaczego to ważne

Kraje bałtyckie wspólnie wnoszą tę kwestię na szczyt Rady Europejskiej, co otwiera perspektywę ogólnounijnego zakazu tranzytu rosyjskich produktów rolnych — kroku, który dotąd był blokowany luką w sankcjach obejmujących żywność.

Co się stało

Premier Litwy Mindaugas Sinkevičius ogłosił, że Litwa zaproponuje UE zakaz tranzytu rosyjskiego zboża przez terytorium wspólnoty oraz rozszerzenie listy sankcji o rosyjskich oligarchów z sektora rolnego wspierających wojnę. Równocześnie premier Estonii Kristen Michal, premier Łotwy Andris Kūbergs i prezydent Litwy Gitanas Nausėda skierowali wspólny list do przewodniczącego Rady Europejskiej António Costy i przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen z apelem o taki zakaz. Premier Michal zapowiedział, że poruszy sprawę na najbliższym posiedzeniu Rady Europejskiej. Sinkevičius polecił też litewskim służbom zaostrzenie kontroli pochodzenia zboża tranzytem przez Litwę, a litewskie organy ścigania analizują powiązania firm zbożowych z rosyjskimi oligarchami objętymi sankcjami. Estonia od 1 października wprowadziła jednostronny zakaz tranzytu zboża rosyjskiego i białoruskiego, a Łotwa zapowiedziała 300-procentowe cła na transport i przetwórstwo zboża z Rosji i Białorusi oraz wzmocniła kontrolę graniczną. Szefowie resortów rolnictwa Litwy, Łotwy i Estonii rozmawiali w Brukseli z ukraińskim ministrem Tarasem Vysockim o przeciwdziałaniu handlowi zbożem skradzionym z okupowanych terytoriów.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Wszystkie źródła, z których korzystano, są ukraińskie i ujmują inicjatywę bałtycką jako krok w kierunku powstrzymania Rosji przed czerpaniem zysków z wojny oraz zablokowania tranzytu zboża wywożonego z okupowanych terytoriów Ukrainy. Podkreślają, że obecne sankcje UE nie obejmują żywności, co pozwala Rosji na wykorzystywanie unijnej infrastruportowej do sprzedaży własnego i prawdopodobnie skradzionego zboża na rynki trzecie. Według ukraińskiego ministra spraw zagranicznych Andrija Sybihy w 2025 roku Rosja wywiozła ponad 2 miliony ton ukraińskiego zboża z tymczasowo okupowanych terytoriów, dostarczając je do Afryki, Azji, Bliskiego Wschodu i Europy przez porty Morza Azowskiego i Czarnego oraz tak zwaną "flotę cieni".

W czym relacje się różnią

Źródła różnią się co do daty wspólnego listu bałtyckiego — część podaje koniec września, inne wskazują datę 9 października. Rozbieżności dotyczą też tego, czy litewski premier osobiście współpodpisał list: część źródeł przypisuje podpis stronie litewskiej prezydentowi Gitanasowi Nausėdzie, a nie premierowi Sinkevičiusowi.

Kontekst

Sankcje UE nie obejmują obecnie produktów spożywcich, w tym zboża, co do tej pory umożliwiało tranzyt rosyjskich produktów rolnych przez terytorium UE do krajów trzecich. W 2024 roku UE nałożyła cła na produkty zbożowe z Rosji i Białorusi, ale środki te nie zatrzymały w pełni tranzytu. Rosyjscy eksporterzy zaczęli kierować dostawy zboża z Morza Czarnego i Azowskiego na Bałtyk w związku z ukraińskimi atakami na rosyjską flotę i infrastrukturę portową.