Estonia zakazała tranzytu rosyjskiego i białoruskiego zboża przez swoje terytorium
Estoński rząd 1 października zatwierdził sankcje zabraniające tranzytu rosyjskiego i białoruskiego zboża przez terytorium Estonii. Minister spraw zagranicznych Margus Tsahkna ogłosił decyzję w serwisie X, uzasadniając ją rosyjską blokadą ukraińskiego eksportu zboża i próbami przeniesienia rosyjskich dostaw do portów bałtyckich. Ukraiński minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha przywitał decyzję i wezwał inne kraje do naśladowania Estonii.
Najważniejsze
- 1 października estoński rząd zatwierdził sankcje zakazujące tranzytu rosyjskiego i białoruskiego zboża przez terytorium Estonii.
- O decyzji poinformował minister spraw zagranicznych Estonii Margus Tsahkna w poście w serwisie X.
- Zakaz obejmuje zboża z grupy towarowej CN 10, w tym pszenicę, żyto, jęczmień, owies, kukurydzę, ryż, grykę, proso i inne; rozporządzenie wchodzi w życie dzień po publikacji w dzienniku urzędowym Riigi Teataja.
- Tsahkna powiązał zakaz z rosyjskimi atakami na ukraińskie porty, blokowaniem ukraińskiego eksportu zboża i poszukiwaniem przez Rosję nowych tras eksportowych.
- Estonia, Łotwa i Litwa współpracują, by porty bałtyckie nie stały się trasą tranzytową dla rosyjskiego zboża — Łotwa wprowadziła kontrolę graniczną i 300-procentowe cła, Litwa wzmacnia kontrole w porcie Kłajpeda.
- Minister spraw zagranicznych Ukrainy Andrij Sybiha przywitał decyzję Estonii i wezwał inne kraje do jej naśladowania.
Co się stało
1 października estoński rząd zatwierdził sankcje wprowadzające zakaz tranzytu rosyjskiego i białoruskiego zboża przez terytorium Estonii. O decyzji poinformował minister spraw zagranicznych Margus Tsahkna za pośrednictwem serwisu X. Rozporządzenie obejmuje zboża z grupy towarowej CN 10 — m.in. pszenicę, meslin, żyto, jęczmień, owies, kukurydzę, ryż, sorgo, grykę, proso, nasiona kanarku i inne mniej popularne zboża — i wchodzi w życie dzień po publikacji w estońskim dzienniku urzędowym Riigi Teataja.
Tsahkna uzasadnił zakaz rosyjską blokadą ukraińskiego eksportu zboża oraz tym, że po atakach na rosyjskie porty i statki w Morzu Czarnym i Azowskim rosyjscy eksporterzy zaczęli kierować dostawy do portów bałtyckich. Podkreślił, że Estonia, Łotwa i Litwa wspólnie pracują nad tym, by porty bałtyckie nie stały się trasą tranzytową dla rosyjskiego zboża, a estoński zakaz ma charakter prewencyjny — według estońskiego MSZ tranzyt rosyjskiego zboża przez Estonię był do tej pory praktycznie nieobecny.
Decyzja wpisuje się w skoordynowane działania państw bałtyckich: Łotwa wprowadziła kontrolę graniczną zboża, by zapobiec tranzytowi towarów rzekomo skradzionych z Ukrainy, oraz zapowiedziała 300-procentowe cła na transport i przetwórstwo zboża z Rosji i Białorusi; Litwa wzmacnia kontrole zboża rosyjskiego w porcie Kłajpeda, by ustalić, czy nie zostało skradzione z Ukrainy. Ukraiński minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha przywitał decyzję Estonii i zaapelował do innych krajów, by poszły jej śladem.
Kontekst
Rosja przekierowała eksport zboża z Morza Czarnego i Azowskiego w kierunku Bałtyku po ukraińskich uderzeniach w rosyjskie statki i infrastrukturę portową. Przez te porty przechodziło wcześniej około 80% rosyjskiego eksportu zboża; w lipcu i sierpniu ucierpiały one w wyniku ukraińskich ataków dronów — według agencji Reuters uszkodzonych zostało ponad 100 statków, a terminale zbożowe w Azowie i Noworosyjsku zostały zniszczone. Analitycy (SovEcon, Rosyjski Związek Zbożowy) szacują, że rosyjski eksport zboża w sierpniu i wrześniu spadł do najniższego poziomu od 16 lat, a eksport pszenicy obniżył się do około 347 tys. ton tygodniowo.
Unia Europejska wprowadziła w 2024 roku zakazowe cła celne na zboże z Rosji i Białorusi, by powstrzymać import do UE, ale cła te nie zabraniają w pełni tranzytu zboża przez UE do krajów trzecich. Łotwa wprowadziła kontrolę graniczną zboża, by zapobiec tranzytowi towarów rzekomo skradzionych z Ukrainy, oraz zapowiedziała 300-procentowe cła na transport i przetwórstwo zboża z Rosji i Białorusi; Litwa wzmacnia kontrole zboża rosyjskiego w porcie Kłajpeda. Ukraińskie Ministerstwo Polityki Agrarnej rozmawia z państwami bałtyckimi o możliwości wykorzystania portów bałtyckich do alternatywnej logistyki ukraińskich produktów rolnych. Według ukraińskiego ministerstwa w samym 2025 roku rosyjscy okupanci wywieźli ponad 2 mln ton zboża wyprodukowanego na tymczasowo okupowanych terytoriach Ukrainy, sprzedawanego za granicą jako produkt rosyjski.