Szwajcarzy odrzucili wzmocnienie neutralności w konstytucji
W referendum 27 września obywatele Szwajcarii odrzucili inicjatywę wpisania do konstytucji zasady „wieczystej i zbrojnej" neutralności, która zakazywałaby przystępowania do sojuszy wojskowych i nakładania sankcji niezatwierdzonych przez ONZ. Przeciw zagłosowało 70,15% wyborców, za – 29,85%; żaden z 26 kantonów nie poparł inicjatywy. Wynik pozwala rządowi w Bernie zachować elastyczność w stosowaniu neutralności, w tym dalsze przyłączanie się do sankcji UE wobec Rosji.
Najważniejsze
- Referendum w Szwajcarii w sprawie zaostrzenia neutralności odbyło się 27 września.
- Za odrzuceniem inicjatywy zagłosowało 70,15% obywateli, za – 29,85%; żaden z 26 kantonów jej nie poparł.
- Inicjatywę złożyła prawicowa Szwajcarska Partia Ludowa (SVP); jednym z głównych autorów był były członek Rady Federalnej Christoph Blocher.
- Inicjatywa miała zakazać Szwajcarii wstępowania do sojuszy wojskowych i nakładania sankcji niezatwierdzonych przez ONZ.
- Przeciw inicjatywie opowiedziały się rząd, obie izby parlamentu i wszystkie główne partie z wyjątkiem SVP.
- Moskwa publicznie nawoływała Szwajcarów do głosowania za wzmocnieniem neutralności.
- Wynik referendum pozwala rządowi zachować możliwość elastycznego stosowania neutralności i dalszego przyłączania się do sankcji UE wobec Rosji.
Dlaczego to ważne
Odrzucenie inicjatywy pozwala Szwajcarii zachować obecny model elastycznej neutralności, w tym możliwość przyłączania się do unijnych sankcji wobec Rosji – co jest istotnym elementem zachodniej presji na Moskwę. Głosowanie odbyło się mimo publicznego apelu Moskwy o poparcie zmian i pomimo wydania około 2 mln franków szwajcarskich na kampanię przez jednego z głównych sponsorów inicjatywy. Wynik potwierdza konsensus polityczny: za wyjątkiem SVP wszystkie główne partie opowiedziały się przeciw konstytucyjnemu „zamrożeniu" polityki neutralności.
Co się stało
27 września w Szwajcarii odbyło się referendum w sprawie inicjatywy wpisania do konstytucji zasady „wieczystej i zbrojnej" neutralności. Inicjatywę złożyła prawicowa Szwajcarska Partia Ludowa (SVP), a jednym z jej głównych autorów był były członek Rady Federalnej Christoph Blocher, który przeznaczył na kampanię około 2 mln franków szwajcarskich (ok. 2,4 mln dolarów). Propozycja przewidywała zakaz wstępowania Szwajcarii do sojuszy wojskowych oraz nakładania sankcji niepopartych przez Radę Bezpieczeństwa ONZ. Według oficjalnych wyników opublikowanych przez Radę Federalną przeciw inicjatywie zagłosowało 70,15% obywateli, a za – 29,85%; żaden z 26 kantonów jej nie poparł. Przeciw inicjatywie opowiedziały się rząd, obie izby parlamentu i wszystkie główne partie z wyjątkiem SVP. W toku kampanii Moskwa publicznie wzywała Szwajcarów do głosowania za wzmocnieniem neutralności.
Kontekst
Szwajcarska neutralność zbrojna jest uznawana na arenie międzynarodowej od 1815 r., a w szwajcarskiej konstytucji jest zapisana od 1848 r. Impulsem do inicjatywy była decyzja Szwajcarii z lutego 2022 r. o przyłączeniu się do sankcji UE nałożonych na Rosję po pełnoskalowej inwazji na Ukrainę. W sierpniu 2025 r. Szwajcaria rozszerzyła te sankcje, dodając do list dziewięć osób i 45 firm; wcześniej, w marcu 2022 r., Bern zamroził rosyjskie aktywa o wartości około 5,75 mld franków szwajcarskich. W czerwcu wyborcy odrzucili już inną inicjatywę SVP – ograniczenie liczby ludności Szwajcarii do 10 milionów. Na listopad zaplanowano kolejne referendum, w którym kwestia neutralności również odgrywa rolę – z inicjatywy partii lewicowych przeciw złagodzeniu ustawy o materiałach wojennych. Według śledztwa magazynu „Republik" córki Blochera posiadają pakiet kontrolny w firmie Ems-Chemie, której dwie spółki zależne kontynuowały działalność w Rosji po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny.