Ministrowie obrony UE przedłużyli mandat misji EUMAM o dwa lata; Holandia daje 10 mln euro na centra szkoleniowe w Ukrainie
28 września w Brukseli ministrowie obrony państw UE, pod przewodnictwem wysokiej przedstawiciel Kaji Kallas, zgodzili się przedłużyć o dwa lata mandat misji szkoleniowej EUMAM dla Ukrainy. Holandia, Niemcy, Irlandia, Dania i Luksemburg sfinansują modernizację dwóch ukraińskich centrów szkoleniowych, a Holandia przekaże na ten cel 10 mln euro. Ministrowie nie porozumieli się jednak w sprawie dodatkowych dostaw rakiet przechwytujących do obrony powietrznej. Kallas zapowiedziała też projekt "protokołu awaryjnego" do wspólnej reakcji UE na rosyjskie ataki hybrydowe poniżej progu zbrojnej agresji.
Najważniejsze
- 28 września w Brukseli odbyło się posiedzenie Rady do Spraw Zagranicznych UE w formacie ministrów obrony, któremu przewodniczyła Kaja Kallas.
- Państwa UE przedłużyły mandat misji szkoleniowej EUMAM dla Ukrainy o dwa lata jako pierwszy krok strategicznego przeglądu misji.
- Holandia, Niemcy, Irlandia, Dania i Luksemburg sfinansują modernizację dwóch centrów szkoleniowych dla wojskowych na terytorium Ukrainy.
- Holandia przeznaczy 10 mln euro na działalność tych centrów szkoleniowych.
- Ministrowie obrony UE nie osiągnęli porozumienia w sprawie dodatkowych dostaw rakiet przechwytujących do obrony powietrznej dla Ukrainy.
- Kaja Kallas zapowiedziała zamiar zaproponowania "protokołu awaryjnego" umożliwiającego wspólną reakcję UE na ataki hybrydowe poniżej progu zbrojnej agresji.
Dlaczego to ważne
Przedłużenie mandatu EUMAM o dwa lata podtrzymuje główny unijny mechanizm szkolenia ukraińskich żołnierzy co najmniej do 2028 roku i stanowi pierwszy krok szerszego przeglądu strategicznego tej misji. Zamknięcie luki finansowej w modernizacji dwóch ukraińskich centrów szkoleniowych dzięki wkładowi pięciu państw UE przenosi szkolenie bliżej pola walki, co może zwiększyć tempo i jakość przygotowania wojsk. Brak porozumienia w sprawie dodatkowych rakiet przechwytujących do obrony powietrznej uwidacznia granice unijnego konsensusu w kwestii natychmiastowego wsparcia wojskowego — nawet wobec już zatwierdzonego planu zakupów o wartości 28,3 mld euro w ramach 90-miliardowej pożyczki. Zaproponowany "protokół awaryjny", wzorowany na artykule 4 Traktatu NATO, miałby dać UE własne narzędzie koordynacji reakcji na sabotaże, cyberataki i inne operacje hybrydowe poniżej progu zbrojnej agresji. Według danych wywiadowczych przywołanych przez Kallas Rosja może przygotowywać nowe operacje sabotażowe w Europie, wymierzone w osłabienie społecznego poparcia dla Ukrainy, co dodatkowo podkreśla pilność debaty o odpowiedzi na zagrożenia hybrydowe.
Co się stało
28 września w Brukseli zebrała się Rada do Spraw Zagranicznych UE w formacie ministrów obrony pod przewodnictwem wysokiej przedstawiciel UE ds. zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Kai Kallas. W posiedzeniu przez wideokonferencję uczestniczył minister obrony Ukrainy Jewhenij Chmara, który przedstawił priorytetowe potrzeby obronne Ukrainy. Po zakończeniu obrad Kallas poinformowała o trzech głównych ustaleniach. Po pierwsze, państwa członkowskie zgodziły się przedłużyć o dwa lata mandat misji szkoleniowej EUMAM dla Ukrainy — pierwszy krok jej strategicznego przeglądu; misja, uruchomiona w listopadzie 2022 roku, wyszkoliła dotąd około 97 tys. ukraińskich wojskowych przy udziale 24 państw członkowskich. Po drugie, Holandia, Niemcy, Irlandia, Dania i Luksemburg sfinansują modernizację dwóch centrów szkoleniowych dla wojskowych na terytorium Ukrainy, a Holandia samodzielnie przeznaczy na ten cel 10 mln euro, co — jak podkreśliła Kallas — zamyka lukę finansową. Po trzecie, ministrowie nie porozumieli się w sprawie dodatkowych dostaw rakiet przechwytujących do obrony powietrznej dla Ukrainy, choć UE zatwierdziła już plany zakupów obronnych o wartości 28,3 mld euro w ramach 90-miliardowej pożyczki, w tym zakup rakiet do systemów Patriot z przyszłej produkcji amerykańskiej. Kallas zapowiedziała też, że UE zaproponuje "protokół awaryjny" do wspólnej reakcji na ataki hybrydowe poniżej progu zbrojnej agresji; pomysł ten 16 września przedstawiła w orędziu o stanie Unii przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen, porównując go do "własnego artykułu 4" UE. Wcześniej, 25 września, państwa UE uzgodniły warunki podziału 6,6 mld euro z Europejskiego Funduszu Pokoju, z czego 1 mld euro trafi na wsparcie Ukrainy, a 900 mln euro na EUMAM. Kallas wezwała też do wzmocnienia działań przeciwko rosyjskiemu "flotylli cieni"; operacja UE Irini przeprowadziła w ostatnich miesiącach sześć inspekcji podejrzanych jednostek.
W czym relacje się różnią
Źródła są podzielone w kwestii daty posiedzenia Rady UE w formacie ministrów obrony, na którym ogłoszono przedłużenie mandatu EUMAM. Ukraińskie redakcje Ukrinform i Novynarnia datują to posiedzenie oraz ogłoszenie przedłużenia misji na 18 września, natomiast większość pozostałych źródeł — w tym Jełoropiejśka Prawda, Radio Swoboda i Liha.net — wskazuje 28 września.
Kontekst
Misja EUMAM (European Union Military Assistance Mission in support of Ukraine) została uruchomiona w listopadzie 2022 roku i wyszkoliła dotąd około 97 tys. ukraińskich żołnierzy; jej obecny mandat, przedłużony w listopadzie 2024 roku, obowiązuje do 15 listopada 2026 roku, a 28 września ministrowie zgodzili się na jego wydłużenie o kolejne dwa lata. Według strategicznego przeglądu misji w zachodniej Ukrainie powstały już trzy centra szkoleniowe, lecz działają one poniżej pełnych możliwości z powodu braków infrastrukturalnych i kadrowych, a przeniesienie części szkolenia na terytorium Ukrainy wymagałoby zawieszenia broni lub innej formy rozejmu. 16 września przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen przedstawiła w orędziu o stanie Unii koncepcję "protokołu awaryjnego" jako unijny odpowiednik artykułu 4 Traktatu NATO. 25 września państwa UE uzgodniły warunki podziału 6,6 mld euro z Europejskiego Funduszu Pokoju, z czego 1 mld euro trafi na wsparcie Ukrainy, a 900 mln euro na EUMAM. W sierpniu prezydent Wołodymyr Zełenski szacował lukę w ukraińskim budżecie obronnym na 2026 rok na 27 mld euro; 18 września Ukraina otrzymała z UE 3,3 mld euro na drony i pociski.