Ministrowie obrony UE przedłużyli mandat misji szkoleniowej EUMAM o dwa lata i nie dogadali się w sprawie rakiet do obrony powietrznej
28 września w Brukseli odbyło się posiedzenie Rady UE w formacie ministrów obrony, podczas którego państwa członkowskie zgodziły się przedłużyć mandat misji szkoleniowej EUMAM dla Ukrainy o kolejne dwa lata. Holandia ogłosiła 10 mln euro na modernizację dwóch ukraińskich centrów szkoleniowych, zamykając lukę finansową przy wsparciu Niemiec, Irlandii, Danii i Luksemburga. Ministrowie nie osiągnęli porozumienia w sprawie dodatkowych dostaw rakiet przechwytujących do obrony powietrznej i rozpoczęli dyskusję o „protokole awaryjnym” przeciwko rosyjskim atakom hybrydowym.
Najważniejsze
- Rada UE w formacie ministrów obrony zebrała się 28 września w Brukseli pod przewodnictwem szefowej dyplomacji UE Kai Kallas.
- Państwa członkowskie przedłużyły mandat misji szkoleniowej EUMAM dla Ukrainy o dwa lata jako pierwszy krok strategicznego przeglądu misji.
- Holandia przeznaczy 10 mln euro na centra szkoleniowe w Ukrainie, a Niemcy, Irlandia, Dania i Luksemburg również współfinansują modernizację dwóch ośrodków.
- Ministrowie nie uzgodnili nowych zobowiązań do dostarczenia Ukrainie rakiet przechwytujących do systemów obrony powietrznej.
- Kallas zaproponowała „protokół awaryjnym” umożliwiający wspólną reakcję UE na ataki hybrydowe poniżej progu zbrojnej agresji; pomysł 16 września przedstawiła Ursula von der Leyen.
- Z odblokowanych 6,6 mld euro z Europejskiego Funduszu Pokoju 1 mld euro ma trafić na wsparcie Ukrainy, a 900 mln euro — na EUMAM.
- UE zatwierdziła już plany zakupów obronnych o wartości 28,3 mld euro w ramach 90-miliardowej pożyczki dla Ukrainy, w tym zakup rakiet Patriot z przyszłej produkcji USA.
Dlaczego to ważne
Przedłużenie mandatu EUMAM o dwa lata utrzymuje operacyjność głównego unijnego programu szkolenia ukraińskich sił zbrojnych, w ramach którego przeszkolono dotąd około 97 tys. żołnierzy. Zamknięcie luki finansowej na modernizację dwóch centrów szkoleniowych w Ukrainie dzięki 10 mln euro z Holandii oraz wkładom Niemiec, Irlandii, Danii i Luksemburga umożliwia budowanie zdolności szkoleniowej na terytorium Ukrainy. Brak nowego wspólnego zobowiązania w sprawie rakiet przechwytujących do obrony powietrznej utrzymuje lukę między deklaracjami a dostawami w kluczowej dla Ukrainy kategorii uzbrojenia. Dyskusja o „protokole awaryjnym” wobec ataków hybrydowych sygnalizuje instytucjonalną zmianę w sposobie, w jaki UE zamierza reagować na rosyjską sabotaż i dezinformację poniżej progu konfliktu zbrojnego.
Co się stało
28 września w Brukseli zebrała się Rada UE w formacie ministrów obrony pod przewodnictwem wysokiej przedstawicielki UE ds. zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Kai Kallas. Państwa członkowskie zgodziły się przedłużyć o dwa lata mandat utworzonej w 2022 r. misji szkoleniowej EUMAM dla ukraińskiego wojska jako pierwszy krok jej strategicznego przeglądu. Holandia ogłosiła tego dnia 10 mln euro na centra szkoleniowe w Ukrainie, co wraz ze wsparciem Niemiec, Irlandii, Danii i Luksemburga zamyka lukę finansową i pozwala prowadzić prace modernizacyjne w dwóch ośrodkach. Mimo apelu Kallas o przekazanie Ukrainie rakiet przechwytujących z własnych zapasów ministrowie nie osiągnęli nowego wspólnego zobowiązania w tej sprawie. Na tym samym posiedzeniu omawiano zaproponowany przez Kallas „protokół awaryjnym” — mechanizm wspólnej reakcji UE na ataki hybrydowe poniżej progu zbrojnej agresji; pomysł 16 września przedstawiła w orędziu o stanie Unii przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen. Ministrowie rozmawiali też o wzmocnieniu działań przeciwko rosyjskiemu „flotylli cienia” i o możliwości wcześniejszego uruchomienia części 90-miliardowej pożyczki UE dla Ukrainy zaplanowanej na 2027 r. W wideokonferencji dołączył minister obrony Ukrainy Jewhenij Chmara, który przedstawił priorytetowe potrzeby Kijowa, w tym apel o przekazanie części zapasów rakiet Patriot.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Ukraińska relacja koncentruje się na bezpośrednich efektach posiedzenia dla Ukrainy: przedłużeniu misji EUMAM, zamknięciu luki finansowej na centra szkoleniowe oraz braku nowego wspólnego zobowiązania do dostaw rakiet przechwytujących. Źródła podkreślają wystąpienie wideo ministra obrony Jewhenija Chmary, jego apel o przekazanie Ukrainie części zapasów rakiet Patriot w zamian za przyszłe dostawy kontraktowe oraz informację, że około jednej trzeciej dodatkowej potrzeby obronnej Ukrainy w wysokości 27 mld dolarów stanowi przedpłata za dostawy dronów na początku 2027 r. „Protokół awaryjnym” wobec ataków hybrydowych jest przedstawiany przez pryzmat jego deklarowanego celu, jakim jest osłabianie europejskiego wsparcia dla Ukrainy.
Jak piszą o tym źródła międzynarodowe
Zachodnie i europejskie media ujmują spotkanie szerzej jako element budowania europejskiej postawy obronnej: wsparcie dla Ukrainy, odstraszanie, rosyjskie dozbrajanie i zagrożenia hybrydowe pojawiają się jako równoległe tematy agendy. Źródła wyróżniają wypowiedzi niemieckiego, litewskiego i holenderskiego przedstawiciela o podziale ciężarów: planowaną liczebność Bundeswehry, litewski wzorzec 0,25% PKB na dwustronną pomoc Ukrainie oraz dodatkowe 327 mln euro z Holandii na odbudowę Ukrainy. „Protokół awaryjnym” jest prezentowany przede wszystkim jako innowacja instytucjonalna porównywana do „własnego artykułu 4” NATO dla UE, z wyraźnym zwróceniem uwagi na relację z istniejącymi mechanizmami Sojuszu oraz na możliwe unijne narzędzia reagowania, takie jak grupy szybkiego reagowania i pomoc finansowa.
W czym relacje się różnią
Artykuł 39967 datuje ogłoszenie przedłużenia mandatu EUMAM oraz posiedzenie Rady UE w formacie ministrów obrony na 18 września, podczas gdy większość pozostałych źródeł jednoznacznie umieszcza zarówno spotkanie, jak i ogłoszenie przedłużenia mandatu 28 września.
Kontekst
EUMAM (European Union Military Assistance Mission in support of Ukraine) powstała w 2022 r.; jej mandat został wcześniej przedłużony w listopadzie 2024 r. do 15 listopada 2026 r., a od uruchomienia misja przeszkoliła około 97 tys. ukraińskich wojskowych przy modulech i personelu z 24 państw członkowskich. Komisja Europejska zatwierdziła już plany zakupów obronnych o wartości 28,3 mld euro w ramach 90-miliardowej pożyczki dla Ukrainy, w tym przyszły zakup rakiet Patriot z amerykańskiej produkcji. 25 września państwa UE uzgodniły warunki przydziału 6,6 mld euro z Europejskiego Funduszu Pokoju, z czego 1 mld euro na wsparcie Ukrainy i 900 mln euro na EUMAM. Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski szacował w sierpniu lukę w ukraińskim budżecie obronnym na 2026 r. na 27 mld euro. Pomysł „protokołu awaryjnym” przedstawiła 16 września w orędziu o stanie Unii przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen.