UE rozszerza misję Irini w Morzu Śródziemnym o walkę z rosyjskim „flotą cieni”
30 września ambasadorowie UE zatwierdzili rozszerzenie mandatu misji morskiej EUNavfor Med Irini, pierwotnie powołanej w 2020 roku do egzekwowania embarga ONZ na broń do Libii. Zgodnie z nową wersją mandat misji zostaje przedłużony do 31 marca 2029 roku, a przeciwdziałanie rosyjskiej „flocie cieni” i ochrona podmorskiej infrastruktury stają się jej jawnymi zadaniami. Na dwuletnie przedłużenie przewidziano budżet 16,88 mln euro.
Najważniejsze
- 30 września ambasadorowie UE zatwierdzili rozszerzenie mandatu misji Irini.
- Formalne przyjęcie mandatu zaplanowano na posiedzenie ministrów gospodarki i finansów 9 października.
- Misja Irini została powołana w 2020 roku w celu egzekwowania embarga ONZ na dostawy broni do Libii.
- Proponowane przedłużenie mandatu do 31 marca 2029 roku wiąże się z budżetem 16,88 mln euro.
- W czerwcu szefowa dyplomacji UE Kaja Kallas poinformowała o zmianie reguł użycia siły i rozpoczęciu kontroli statków podejrzewanych o przynależność do rosyjskiej „floty cieni”.
- Na początku sierpnia Irini dokonała kontroli tankowca Toa Payoh z rosyjskiej „floty cieni”.
- Francja nałożyła grzywnę w wysokości 1 mln euro na tankowiec Tagor, zatrzymany w maju.
Dlaczego to ważne
Decyzja formalnie wpisuje zwalczanie rosyjskiej „floty cieni” i ochronę podmorskiej infrastruktury do głównych zadań istniejącej operacji morskiej UE, poszerzając mandat wykraczający poza pierwotne embargo na broń do Libii. Przedłużenie misji o około dwa lata (do marca 2029) oraz budżet 16,88 mln euro sygnalizują trwałe zaangażowanie UE w przeciwdziałanie omijaniu sankcji na morzu. Konkretne działania – sierpniowa kontrola tankowca Toa Payoh oraz milionowa grzywna nałożona przez Francję na tankowiec Tagor – pokazują, że operacja przechodzi od planów do realnego wymierzania kar.
Co się stało
Ambasadorowie UE zatwierdzili w środę 30 września rozszerzony i przedłużony mandat misji EUNavfor Med Irini działającej w Morzu Śródziemnym. Misja, powołana w 2020 roku, miała pierwotnie egzekwować embargo ONZ na dostawy broni do Libii; jej dotychczasowy mandat wygasał w marcu 2027 roku. Zgodnie z nową wersją operacja zostaje przedłużona do 31 marca 2029 roku, a budżet na dwuletnie przedłużenie ma wynieść 16,88 mln euro. W zrewidowanym mandacie jawnie wpisano dwa nowe priorytety: przeciwdziałanie działalności rosyjskiej „floty cieni” oraz ochronę podmorskiej infrastruktury, w tym kabli światłowodowych i rurociągów. Zwiększono też nacisk na świadomość sytuacyjną na morzu, wykrywanie zagrożeń dla bezpieczeństwa i interesów gospodarczych UE, a ponadto misja ma kontynuować zwalczanie przemytu migrantów i handlu ludźmi oraz rozwijać współpracę regionalną z Egiptem, Tunezją i Libanem. Formalne przyjęcie mandatu zaplanowano na posiedzenie ministrów gospodarki i finansów 9 października, a następnie decyzja zostanie opublikowana w Dzienniku Urzędowym UE. W czerwcu szefowa dyplomacji UE Kaja Kallas informowała o zmianie reguł użycia siły i rozpoczęciu kontroli statków podejrzewanych o przynależność do rosyjskiej „floty cieni”. Na początku sierpnia Irini skontrolowała tankowiec Toa Payoh, a Francja nałożyła grzywnę w wysokości 1 mln euro na tankowiec Tagor zatrzymany w maju.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Wszystkie trzy źródłowe artykuły to ukraińskojęzyczne media, które relacjonują sprawę w niemal identyczny sposób. Rozszerzenie mandatu przedstawiają przede wszystkim jako krok wymierzony w rosyjską „flotę cieni”, podkreślając czerwcowe oświadczenie Kai Kallas o zmianie reguł użycia siły. Na pierwszy plan wysuwają także przykłady konkretnych działań egzekucyjnych – kontrolę Toa Payoh oraz milionową grzywnę nałożoną przez Francję na Tagor – jako dowody praktycznego wymiaru operacji wobec rosyjskiego omijania sankcji.
Kontekst
„Flota cieni” Rosji składa się głównie ze starszych tankowców, które mogą wyłączać systemy automatycznej identyfikacji i ukrywać swoją lokalizację; znaczną jej częścią zarządza państwowa spółka Sovcomflot. Według szacunków podawanych w źródłach we wrześniu 2023 roku liczyła ona około 600 jednostek, stanowiąc około 10% światowej floty transportu ładunków płynnych, przewożąc około 1,7 mln baryłek rosyjskiej ropy na dobę i zapewniając około 70% rosyjskiego eksportu ropy. Rosja rozbudowuje także równoległą „flotę cieni” do transportu LNG – według dostępnych danych do czerwnia było co najmniej 21 takich jednostek. W grudniu 2022 roku G7, Australia i UE nałożyły limit cenowy 60 USD za baryłkę na rosyjską ropę, a od 5 lutego 2023 roku rozszerzyły go na produkty naftowe: 100 USD/baryłkę dla diesla i 45 USD/baryłkę dla pozostałych produktów; „flota cieni” jest powszechnie kojarzona z omijaniem tych limitów.