Papież Leon XIV rozmawiał z Putinem o sytuacji humanitarnej w Oleszkach

Dlaczego to ważne

To najbardziej dotąd widoczny bezpośredni apel Watykanu do Moskwy w sprawie konkretnego kryzysu humanitarnego na okupowanym terytorium Ukrainy. Odczyt Kremla i relacje ukraińskie rozbieżnie oceniają odpowiedzialność za kryzys i skutki rozmowy, co samo w sobie ma znaczenie dla oceny szans na jakiekolwiek zawieszenie walk. Papież wykonał ten telefon w czasie rekonwalescencji po operacji płuca, co podkreśla wagę, jaką przypisał sytuacji.

Co się stało

16 października papież Leon XIV rozmawiał przez telefon z prezydentem Rosji Władimirem Putinem. Podczas rozmowy, prowadzonej z rzymskiego szpitala Agostino Gemelli, gdzie papież przechodził rekonwalescencję po operacji usunięcia guza z dolnego płata prawego płuca, wyraził głębokie zaniepokojenie sytuacją humanitarną w okupowanym mieście Oleszki w obwodzie chersońskim. Zaapelował o zawieszenie broni, które umożliwiłoby dostawy żywności i pomocy medycznej oraz dobrowolną i bezpieczną ewakuację ludności cywilnej. Na zakończenie papież potwierdził zaangażowanie Stolicy Apostolskiej na rzecz dialogu i pokoju.

Według rosyjskich agencji państwowych Putin podczas rozmowy przerzucił odpowiedzialność za katastrofę humanitarną na Ukrainę. Odczyt Kremla przedstawił Putina jako popierającego intencję Watykanu, by pomóc w stworzeniu warunków bezpieczeństwa dla mieszkańców Oleszek i organizacji dostaw niezbędnych zasobów, oraz stwierdził, że osiągnięto porozumienie o współpracy w tej sprawie.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Ukraińskie źródła przedstawiają Rosję jako stronę odpowiedzialną za kryzys humanitarną i blokującą ewakuację cywilów z Oleszek — tak twierdził ukraiński rzecznik praw obywatelskich Dmytro Łubiniec. Jako kontekst rozmowy z Putinem ukraińskie media wymieniają wcześniejsze działania dyplomatyczne: apele ministra spraw zagranicznych Andrija Sybihy na Radzie Bezpieczeństwa ONZ i Stałej Radzie OBWE (30 września), dostawy żywności dronami prowadzone przez siły ukraińskie od marca, apel Wszechukraińskiej Rady Kościołów i Organizacji Religijnych do papieża, ONZ i MKCK oraz podróż watykańskiego wysłannika kardynała Matteo Zuppiego do Moskwy pod koniec września. W tej narracji zaangażowanie Watykanu jest jednym z elementów szerszej ukraińskiej inicjatywy na rzecz otwarcia korytarzy humanitarnych.

Jak piszą o tym źródła międzynarodowe

Jedyne nieukraińskie źródło w zestawie, niemieckojęzyczny magazyn Der Spiegel, koncentruje uwagę na bezpośrednim apelu papieża do Putina o zawieszenie broni, wysuwając na pierwszy plan rolę mediacyjną Watykanu i sam urząd papieski, a nie ukraińskie wysiłki humanitarne na miejscu. Podkreśla niezwykłą okoliczność rozmowy prowadzonej z papieżem przebywającym w szpitalu po operacji, akcentując osobisty i symboliczny wymiar tej interwencji.

W czym relacje się różnią

Źródła różnią się co do liczby cywilów pozostających w Oleszkach: szef OWA obwodu chersońskiego Oleksandr Prokudin podał około 2 tys. osób (w tym niemal 50 dzieci), podczas gdy inny raport mówił o ponad 6 tys. osób (w tym około 200 dzieci). Rozbieżności dotyczą też daty wstrzymania dostaw żywności — jedno źródło wskazuje, że żywność nie dociera do miasta od maja, inne precyzuje, że dostawy zostały wstrzymane pod koniec maja 2026 roku. Odczyt Kremla i rosyjskich agencji państwowych przedstawia Putina jako wspierającego inicjatywę humanitarną Watykanu i przerzucającego odpowiedzialność za kryzys na Ukrainę, natomiast ukraińska relacja ukazuje Rosję jako przyczynę katastrofy humanitarnej i stronę blokującą ewakuację.

Kontekst

Oleszki znajdują się pod rosyjską okupacją od pierwszych dni pełnoskalowej inwazji w lutym 2022 roku. Przed wojną liczyły około 24 tys. mieszkańców. Według stanu na koniec września w mieście pozostawało około 2 tys. osób, w tym niemal 50 dzieci, bez stabilnego dostępu do żywności, prądu i wody; ostatni sklep zamknięto w styczniu, a według danych ONZ żywność nie dociera do miasta od maja. Od marca 2026 roku ukraińskie siły zbrojne dostarczają żywność do Oleszek dronami — pod koniec września jedna operacja objęła ok. 4 tony zaopatrzenia w 100 lokalizacjach.

Ukraiński rzecznik praw obywatelskich Dmytro Łubiniec informował, że Rosja blokuje humanitarną ewakuację cywilów; sekretariat komisarza parlamentu 8 października stwierdził brak praktycznego przełomu w rozmowach. Minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha poruszył sprawę Oleszek na Radzie Bezpieczeństwa ONZ i 30 września na Stałej Radzie OBWE. Wszechukraińska Rada Kościołów i Organizacji Religijnych zwróciła się do papieża Leona XIV, ONZ i MKCK z apelem o pomoc w ewakuacji mieszkańców na terytorium kontrolowane przez Ukrainę. Wysłannik Watykanu kardynał Matteo Zuppi podróżował do Moskwy pod koniec września, by zabiegać o poprawę sytuacji w Oleszkach.

Papież Leon XIV, pierwszy amerykański papież, został wybrany 8 maja 2025 roku. 13 października został przyjęty do szpitala Agostino Gemelli w Rzymie, gdzie przeszedł operację usunięcia guza z dolnego płata prawego płuca; do 15 października doniesiono, że chodzi samodzielnie i wrócił do normalnego jedzenia. Poprzednia rozmowa telefoniczna Putina z papieżem Leonem XIV odbyła się 4 czerwca 2025 roku i dotyczyła wojny na Ukrainie — papież wezwał wówczas Rosję do gestu sprzyjającego pokojowi.