Spór Trumpa z Zełenskim zagraża amerykańskiemu wsparciu dla Ukrainy
Relacje między prezydentem USA Donaldem Trumpem a prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim uległy zaostrzeniu, co zagraża kluczowym formom wsparcia USA dla Kijowa – wymianie danych wywiadowczych, dostawom broni oraz usługom satelitarnym Starlink i Starshield. Trump powtarza krytykę pod adresem Zełenskiego za ceny energii i ukraińskie uderzenia na rosyjskie rafinerie, a Waszyngton zniósł sankcje i cła na rosyjski eksport tuż przed ich wejściem w życie. Kijów utrzymuje, że nie zaprzestanie ataków na rosyjską infrastrukturę energetyczną, dopóki Moskwa uderza w Ukrainę.
Najważniejsze
- Zaostrzenie relacji Trump–Zełenski zagraża wymianie danych wywiadowczych, dostawom broni i usługom Starlink/Starshield.
- USA zwolniły rosyjski eksport z kluczowych sankcji i ceł krótko przed ich wejściem w życie.
- Zełenski odmawia zaprzestania uderzeń na rosyjską infrastrukturę energetyczną, powołując się na trwające rosyjskie ataki.
- Trump obwinia ukraińskie uderzenia na rosyjskie rafinerie za wysokie ceny energii.
- Zełenski twierdzi, że amerykańscy urzędnicy ostrzegali ukraińskich dowódców o możliwym ograniczeniu lub wstrzymaniu przekazywania danych wywiadowczych.
- Według źródeł cytowanych przez Axios ograniczenia Starshield wprowadzono po decyzji Białego Domu; Biały Dom i SpaceX wzajemnie się obwiniają.
Dlaczego to ważne
Konflikt między Trumpem a Zełenskim zagraża trzem filarom amerykańskiej pomocy dla Ukrainy: wymianie danych wywiadowczych, dostawom broni oraz usługom satelitarnym. Ograniczenie przepustowości Starshield/Starlink może osłabić ukraińskie operacje dronów i logistykę na pierwszej linii, a znieść sankcji na rosyjski eksport – jak twierdzi Kijów – zachęca Moskwę do kontynuowania ataków. Były urzędnik Departamentu Stanu Daniel Fried ocenił sytuację jako niebezpieczną dla wysiłków pokojowych.
Co się stało
Spór prezydentów USA i Ukrainy przerodził się w realne zagrożenie dla wsparcia Kijowa. Według źródeł cytowanych przez Axios i The Telegraph ograniczenia w działaniu Starshield – wojskowej wersji satelitarnego internetu SpaceX – zostały wprowadzone po decyzji Białego Domu; Trump oświadczył jednak, że Biały Dom nie był w to zaangażowany, a SpaceX i administracja wzajemnie zrzucają się odpowiedzialnością. Zełenski poinformował, że prędkość Starlink spadła do około 161 km/h, co paraliżuje drony przechwytujące i dostawy na front. Dodał, że ukraińscy wojskowi testowali Starlink w pojazdach w krajach UE i nie napotkali tam ograniczeń, co jego zdaniem wskazuje na celowe działanie przeciwko Ukrainie, a nie problem techniczny. Jednocześnie Trump powtarza krytykę pod adresem Zełenskiego za ceny energii i ukraińskie uderzenia na rosyjskie rafinerie, a Waszyngton – według doniesień – zniósł sankcje i cła na rosyjski eksport tuż przed ich wejściem w życie.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Ukraińskie źródła koncentrują się na zagrożeniu dla amerykańskiego wsparcia i dają pierwszeństwo narracji strony ukraińskiej. Podkreślają ostrą publiczną krytykę Zełenskiego, odmowę wstrzymania uderzeń na rosyjską infrastrukturę energetyczną oraz twierdzenie, że zakłócenia w Starlink mają charakter zamierzony. Tymczasowy chargé d'affaires Ukrainy w USA Denys Senik podkreślił w Newsmax wdzięczność Kijowa wobec Trumpa i gotowość do rozmów z Rosją – jako przeciwwagę dla wizerunku konfrontacji.
W czym relacje się różnią
Źródła różnią się w trzech kwestiach. Po pierwsze, czy USA ograniczają wymianę wywiadowczą z Ukrainą: Zełenski mówi o ostrzeżeniach dla ukraińskich dowódców, Trump twierdzi, że współpraca wywiadowcza trwa nadal. Po drugie, kto odpowiada za ograniczenia Starshield/Starlink: dwóch amerykańskich i jeden zachodni urzędnik wskazali na decyzję Białego Domu, ukraiński urzędnik powołał się na kontakty w SpaceX mówiące to samo, Trump oświadczył, że Biały Dom nie był zaangażowany, a SpaceX tłumaczy zakłócenia problemami technicznymi. Po trzecie, kto zainicjował pomysł ograniczenia przepustowości Starlink dla ukraińskiej armii: The Telegraph podał, że Elon Musk zaproponował to Trumpowi, a Axios napisał, że Trump nie zgłosił sprzeciwu; Biały Dom zaprzeczył tym doniesieniom.
Kontekst
Trump wielokrotnie krytykował Zełenskiego za ceny energii i ukraińskie uderzenia na rosyjskie rafinerie. Zełenski odmówił wstrzymania tych ataków, dopóki Rosja uderza w cele ukraińskie. Ukraińscy urzędnicy utrzymują kontakty z wysłannikami Trumpa – Steve'em Witkoffem i Jaredem Kushnerem. Tymczasowy chargé d'affaires w USA Denys Senik publicznie potwierdził gotowość Kijowa do rozmów z Rosją.