Trump wstrzymał sankcje z "ustawy Grahama" przeciwko Rosji

Dlaczego to ważne

Trump zawiesił pakiet dotkliwych sankcji wymierzonych w Rosję i największych nabywców jej surowców energetycznych na mniej niż 48 godzin przed terminem ich wejścia w życie. Rozporządzenie formalnie utrzymuje cła w prawie, ale pozostawia je w uśpieniu – prezydent może je uruchomić w dowolnym momencie. Decyzja została podjęta w kontekście rekordowo wysokich cen oleju napędowego w USA i wyborów midterm 3 listopada, a jednocześnie wywołała dwupartyjny sprzeciw w Kongresie i krytykę ze strony władz Ukrainy.

Co się stało

Prezydent USA Donald Trump podpisał 16 października 2026 r. rozporządzenie wykonawcze zawieszające stosowanie sankcji, ograniczeń i ceł przewidzianych w ustawie Grahama – przyjętej przez Kongres 17 września i podpisanej przez niego samego 19 września 2026 r. Rozporządzenie, opublikowane na stronie Białego Domu, formalnie ustanawia cła (100% na towary z pięciu największych importerów rosyjskiej ropy lub gazu oraz 500% na import rosyjskich nośników energii do USA), ale jednocześnie wstrzymuje ich obowiązywanie, dzięki czemu Trump może je w każdej chwili reaktywować.

Trump skorzystał z Sekcji 115 ustawy, która pozwala prezydentowi odstąpić od jej postanowień, pod warunkiem złożenia Kongresowi pisemnej certyfikacji o zgodności odstąpienia z interesem narodowym USA wraz z raportem uzasadniającym decyzję. Zgodnie z rozporządzeniem zawieszenie pozostaje w mocy do czasu, aż Trump lub najwyżsi urzędnicy jego administracji – w tym sekretarz stanu – uznają, że „dalsze środki są wskazane”.

Podjęcie decyzji przyspieszyła sytuacja na rynku paliwowym USA: ceny oleju napędowego w tygodniach przed wyborami osiągały rekordowe poziomy, a Trump już 9 października ogłosił porozumienie z prezydentem Rosji Władimirem Putinem o dostawach rosyjskiego oleju napędowego na rynki światowe – tego samego dnia Departament Skarbu USA wydał przez OFAC licencję generalną nr 135 zezwalającą na transakcje z rosyjskim dieslem. Według Bloomberga Trump zrezygnował z ceł właśnie dlatego, że utrudniały one obniżkę cen paliwa przed midtermami 3 listopada.

Zawieszenie sankcji oznacza także uniknięcie napięć z największymi nabywcami rosyjskich surowców energetycznych – Chinami, Indiami i Turcją – które publicznie krytykowały ekstraterytorialny zasięg ustawy Grahama. Rozporządzenie nie cofa wcześniejszych sankcji nałożonych na Rosję na mocy innych dekretów prezydenckich USA.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Wszystkie osiem źródeł, na których oparta jest synteza, to ukraińskie media i agencje (Ukrainska Prawda, Suspilne Nowyny, NV, Ukrinform, Hromadske, ZN.UA, LIGA.net, LB.ua). Przedstawiają one decyzję Trumpa jako polityczny odwrót od niedawno uchwalonego pakietu sankcyjnego i podkreślają symbolikę zastosowania przez prezydenta zawartego w samej ustawie mechanizmu zawieszenia. Ukraińskie teksty mocno eksponują dwupartyjny sprzeciw w Kongresie – zwłaszcza list 12 senatorów, który określił powiązaną umowę o rosyjskim dieslu jako „zdradę narodu ukraińskiego”, oraz apel 22 kongresmenów domagających się pełnego wykonania ustawy.

Ukraińskie źródła łączą decyzję z szerszym kontekstem: presją Białego Domu na Kijów w sprawie wstrzymania uderzeń na rosyjskie obiekty naftowe, pogarszającymi się relacjami Trump–Zełenski oraz publiczną krytyką prezydenta Ukrainy. Prezydent Wołodymyr Zełenski uznał porozumienie Trumpa w sprawie rosyjskiego oleju napędowego za „oczywistą słabość, która gra na rękę Rosji”.

W czym relacje się różnią

Źródła różnią się w opisie zakresu zawieszenia: większość opisuje je jako wstrzymanie sankcji, ograniczeń i ceł przewidzianych ustawą Grahama, ale część nagłówków i streszczeń skupia się wyłącznie na zawieszeniu ceł (w szczególności sekcji 112 i 113), a jeszcze inne ujmują je jako zawieszenie środków wymierzonych w nabywców rosyjskich nośników energii, a nie w samą Rosję.

Występuje także rozbieżność w szczegółach dotyczących grupy objętej 100% cłem: jedna wersja mówi o pięciu największych nabywcach rosyjskiej ropy, inna – o pięciu największych importerach rosyjskiej ropy lub gazu oraz pięciu krajach świadomie pomagających w omijaniu sankcji.

Sprzeczne są też daty wydania licencji generalnej OFAC nr 135: jedno ze źródeł podaje 9 października 2026 r., inne – 9 października 2025 r.

Kontekst

Ustawa Grahama (H.R. 5334, Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026) została zarejestrowana w Senacie USA w kwietniu 2025 r. przez senatorów Lindsey Grahama (Partia Republikańska) i Richarda Blumenthala (Partia Demokratyczna) w odpowiedzi na rosyjską inwazję na Ukrainę. Senator Graham zmarł 11 lipca 2026 r., krótko po ogłoszeniu w Kijowie porozumienia z Białym Domem w sprawie zaktualizowanej wersji projektu; 14 lipca 2026 r. przedstawiono nieco złagodzoną wersję ustawy. Kongres uchwalił ją ostatecznie 17 września 2026 r., a Trump podpisał 19 września 2026 r. Pierwszy 30-dniowy termin wdrożenia przypadał na 18 października 2026 r.

Ustawa przewidywała 100% cła na towary z pięciu największych importerów rosyjskiej ropy lub gazu, 500% cła na rosyjski import energii do USA oraz sankcje na rosyjskie podmioty prawne, oligarchów, banki, instytucje finansowe, zagraniczne osoby i firmy wspierające rosyjską wojnę przeciwko Ukrainie, a także na statki „floty cieni”.

9 października 2026 r. Departament Skarbu USA wydał przez OFAC licencję generalną nr 135, zezwalającą na transakcje z rosyjskim olejem napędowym, a Trump ogłosił porozumienie z Władimirem Putinem o dostawach rosyjskiego diesla na rynki światowe. 14 października 2026 r. dwupartyjna grupa 12 senatorów wystosowała do Trumpa list, w którym nazwała tę umowę „zdradą narodu ukraińskiego” i zażądała cofnięcia licencji oraz pełnego zastosowania ustawy Grahama. 22 kongresmenów z obu partii wystąpiło z osobnym apelem w tej samej sprawie. W międzyczasie Biały Dom wywierał presję na Ukrainę, żądając wstrzymania uderzeń na rosyjską infrastrukturę naftową pod groźbą wstrzymania zakupów broni i wymiany wywiadowczej; Ukraina na krótko się zgodziła, ale potem wznowiła ataki, podczas gdy Rosja kontynuowała uderzenia na ukraińską infrastrukturę energetyczną.

Rozporządzenie wykonawcze z 16 października 2026 r., opublikowane na stronie Białego Domu, formalnie ustanawia cła przewidziane ustawą, ale jednocześnie wstrzymuje ich stosowanie na czas nieokreślony – do czasu, gdy Trump lub najwyżsi urzędnicy jego administracji (w tym sekretarz stanu) uznają, że dalsze środki są wskazane. Ustawa nie pozwala na uchylenie sankcji nałożonych wcześniej na Rosję na mocy innych dekretów prezydenckich USA.