Prezydent Korei Południowej oskarża Ukrainę o złamanie umowy o poufności ws. jeńców z KRLD

Dlaczego to ważne

Spór odsłania pierwsze publiczne tarcie w dialogu Kijów–Seul wokół jeńców z KRLD i dotyka kwestii, która w Seulu jest uznawana za wyjątkowo delikatną – ryzyko dla bezpieczeństwa samych jeńców, ich rodzin pozostających na Północy, a także dla stosunków z Phenianem i sytuacji na Półwyspie Koreańskim. Jest to zarazem pierwszy potwierdzony przypadek schwytania żywych żołnierzy północnokoreańskich w tej wojnie i pierwsze ich przekazanie do Korei Południowej, co nadaje sprawie wymiar dyplomatyczny i humanitarny. Konflikt ma też wyraźny wymiar polityki wewnętrznej w Korei Południowej, gdzie opozycja zarzuca administracji Lee, że to obok prezydent Zełenski, a nie Seul, poinformował opinię publiczną o transferze.

Co się stało

Prezydent Korei Południowej Lee Jae-myung opublikował 24 września na platformie X oświadczenie, w którym stwierdził, że Ukraina złamała porozumienie o nieujawnianiu, ogłaszając publicznie przekazanie Seulowi dwóch schwytanych żołnierzy północnokoreańskich. Dzień wcześniej, 23 września, prezydent Wołodymyr Zełenski poinformował o tym fakcie podczas swojego przemówienia na Zgromadzeniu Ogólnym ONZ w Nowym Jorku. Lee podkreślił, że temat jest niezwykle wrażliwy ze względu na zagrożenia dla dyplomacji, bezpieczeństwa narodowego i sytuacji na Półwyspie Koreańskim, a także dla bezpieczeństwa samych jeńców i ich rodzin pozostających w Korei Północnej. Według niego w jego administracji pojawiały się głosy, by upublicznić repatriację w celu poprawy notowań politycznych, ale ostatecznie wybrano poufność. Było to pierwsze oficjalne potwierdzenie transferu ze strony Seulu.

Biuro Prezydenta Ukrainy, odpowiadając na pytania agencji Yonhap, zaprzeczyło, jakoby istniała jakakolwiek umowa o poufności, i stwierdziło, że podano do publicznej wiadomości jedynie sam fakt przekazania, bez szczegółów operacyjnych. Doradca prezydenta Zełenskiego ds. komunikacji Dmytro Lytvyn powiedział, że Ukraina jest «otwartym krajem» i że ukrywanie, dokąd trafiają jeńcy, byłoby niewłaściwe. Jednocześnie Oksana Torop, doradca medialny ambasadora Wałerija Załużnego, utrzymywała, że porozumienie o poufności jednak istniało, a rozmowy ws. jeńców stanowiły jedynie część znacznie szerszego procesu negocjacji o współpracy wojennej z Koreą Południową.

Dwaj żołnierze – 21-letni Pek i 26-letni Ri – zostali schwytani przez ukraińskie Siły Operacji Specjalnych i spadochroniarzy w obwodzie kurskim w styczniu 2025 roku. Obaj pisemnie wyrazili wolę przemieszczenia się do Korei Południowej; o ich prośbach informowano od grudnia 2025 roku. Na mocy Konstytucji Republiki Korei mieszkańcy Północy są jej obywatelami i Seul ma obowiązek ich przyjąć, jeśli tego chcą. Południowokoreańska opozycja, w tym Ahn Cheol-soo z Partii Władzy Ludowej, skrytykowała administrację Lee za to, że o przybyciu jeńców Koreańczycy dowiedzieli się z przemówienia prezydenta Zełenskiego, a nie z wspólnego komunikatu obu krajów.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Ukraińskie źródła w centrum uwagi stawiają stanowisko Biura Prezydenta, które kategorycznie zaprzecza istnieniu jakiejkolwiek umowy o poufności z Seulem. Doradca prezydenta Dmytro Lytvyn podkreśla, że Ukraina jest «otwartym krajem» i że z całej długiej historii podano do publicznej wiadomości wyłącznie sam fakt przekazania żołnierzy do Republiki Korei. Ukraińska praca mocno akcentuje też szerszą krytykę udziału Korei Północnej w wojnie, którą formułował Zełenski, w tym jego tezę, że Kim Dzong Un wykorzystuje swoich żołnierzy «jako walutę». Ukraińskie media wskazują ponadto, że obaj jeńcy sami pisemnie poprosili o przekazanie ich do Korei Południowej, co ich zdaniem uzasadniało ujawnienie informacji.

Jak piszą o tym źródła międzynarodowe

Zagraniczne, w tym południowokoreańskie i anglosaskie, relacje ramują sprawę przede wszystkim jako dyplomatyczne tarcie między Seulem a Kijowem i jako problem polityczny dla administracji Lee Jae-myunga. Międzynarodowe źródła eksponują określenie ujawnienia jako «okrutne i nieodpowiedzialne» oraz podkreślają krytykę wewnątrzkoreańskiej opozycji (m.in. Ahn Cheol-soo z People Power Party), która zarzucała prezydentowi, że pozwolił zagranicznemu przywódcy pierwszemu poinformować o transferze. W tych samych relacjach mocno zaznaczany jest wewnętrzny ukraiński spór o to, czy umowa o poufności rzeczywiście istniała – z Oksaną Torop po jednej i Dmytrem Lytvynem po drugiej stronie.

W czym relacje się różnią

Kluczowa rozbieżność dotyczy tego, czy między Kijowem a Seulem istniała umowa o poufności ws. transferu jeńców z KRLD. Prezydent Korei Południowej Lee Jae-myung oraz Oksana Torop, doradca medialny ambasadora Wałerija Załużnego, twierdzą, że tak – i że została ona złamana publicznym wystąpieniem prezydenta Zełenskiego. Doradca Zełenskiego ds. komunikacji Dmytro Lytvyn oraz Biuro Prezydenta Ukrainy kategorycznie temu zaprzeczają. Osobna rozbieżność dotyczy zakresu, w jakim Seul został uprzedzony o planowanym ujawnieniu: anonimowy przedstawiciel południowokoreańskiej administracji prezydenckiej powiedział Yonhap, że Seul wiedział z wyprzedzeniem o zamiarze Zełenskiego, lecz nie został poinformowany o formie ogłoszenia, podczas gdy szersze stanowisko Lee kwalifikuje całe publiczne ujawnienie jako niedozwolone naruszenie uzgodnionej poufności.

Kontekst

Dwaj żołnierze KRLD – 21-letni Pek i 26-letni Ri – zostali schwytani przez ukraińskie Siły Operacji Specjalnych i spadochroniarzy w rosyjskim obwodzie kurskim w styczniu 2025 roku; był to pierwszy znany przypadek wzięcia żywych żołnierzy północnokoreańskich do niewoli w tej wojnie. Obaj pisemnie wyrazili wolę przejścia do Korei Południowej, o czym media informowały od grudnia 2025 roku. Zgodnie z Konstytucją Republiki Korei mieszkańcy Północy są jej obywatelami, więc Seul ma obowiązek ich przyjąć, jeśli tego chcą. Pod koniec maja 2025 roku Korea Południowa wnioskowała, by jeńców z KRLD nie włączać do list wymiany «1000 za 1000», a w czerwcu 2026 roku tamtejsze MSZ potwierdziło gotowość przyjęcia wszystkich schwytanych przez Ukrainę żołnierzy KRLD i sprzeciw wobec ich przymusowego powrotu do Rosji lub Korei Północnej. Według szacunków ukraińskich i południowokoreańskich od 2024 roku Korea Północna skierowała do Rosji około 15 tys. żołnierzy, głównie w rejon kurski; 8 sierpnia Zełenski mówił o planach rozmieszczenia 30–50 tys. północnokoreańskiego personelu, a pod koniec sierpnia zastępca szefa HUR Wadym Skibicki informował o nowym kontyngencie 8,5 tys. osób.