Spór dyplomatyczny między Ukrainą a Koreą Południową po ujawnieniu transferu jeńców z KRLD
Po tym, jak prezydent Wołodymyr Zełenski ogłosił 23 września na Zgromadzeniu Ogólnym ONZ przekazanie dwóch północnokoreańskich jeńców wojennych Korei Południowej, prezydent Korei Południowej Lee Jae-myung oskarżył Kijów o złamanie porozumienia o poufności. Ukraiński Gabinet Prezydenta zaprzecza istnieniu takiego porozumienia, a ukraiński minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha określił sytuację jako „dyplomatyczne nieporozumienie”. Seul wezwał ukraińskiego chargé d'affaires i grozi „dodatkowymi krokami”, jeśli Ukraina nie przeprosi.
Najważniejsze
- 23 września Zełenski ogłosił podczas Zgromadzenia Ogólnego ONZ, że Ukraina przekazała Korei Południowej dwóch północnokoreańskich jeńców schwytanych w obwodzie kurskim.
- Dwaj żołnierze KRLD dotarli do Korei Południowej w połowie września bez poważnych problemów zdrowotnych i wyrazili chęć osiedlenia się w Korei Południowej.
- 24 września Lee Jae-myung oskarżył Ukrainę o złamanie porozumienia o nieujawnianiu transferu; Kijów zaprzecza, że jakiekolwiek porozumienie o poufności istniało.
- 28 września MSZ Korei Południowej wezwał ukraińskiego chargé d'affaires Andrija Yeshkina; pierwszy wiceminister Park Yoon-joo zażądał oficjalnych wyjaśnień i przeprosin.
- 2 października Lee Jae-myung zagroził „dodatkowymi krokami”, jeśli Ukraina nie uzna faktów i nie przeprosi publicznie; nie sprecyzował, jakie to środki.
- 1 października Sybiha określił sytuację jako „dyplomatyczne nieporozumienie” i poinformował o codziennym kontakcie z południowokoreańskim ministrem spraw zagranicznych Cho Hyunem.
- W lipcu, przy okazji szczytu NATO, Seul zobowiązał się do dodatkowych 100 mln USD pomocy humanitarnej dla Ukrainy; Korea Południowa nie dostarcza broni krajom w stanie wojny.
Dlaczego to ważne
Incydent odsłania rzadki publiczny spór między Ukrainą a demokratycznym partnerem azjatyckim wokół kwestii jeńców z Korei Północnej powiązanej z wojną Rosji — i rodzi pytania o skutki dla pomocy humanitarnej oraz polityki zbrojeniowej Seulu wobec Kijowa.
Co się stało
23 września prezydent Wołodymyr Zełenski ogłosił podczas Zgromadzenia Ogólnego ONZ, że Ukraina przekazała Korei Południowej dwóch schwytanych żołnierzy północnokoreańskich. Obaj zostali pojmani w rosyjskim obwodzie kurskim, jeden ze źródeł wskazuje na styczeń 2025 r.; w połowie września dotarli do Korei Południowej bez poważnych problemów zdrowotnych i mieli wyrazić chęć osiedlenia się na Południu. Dzień później prezydent Korei Południowej Lee Jae-myung oskarżył Kijów o złamanie porozumienia o nieujawnianiu transferu. Ukraiński Gabinet Prezydenta zaprzeczył, że jakiekolwiek takie porozumienie istniało. Według Koreańskiej Służby Wywiadowczej (NIS) to Ukraina miała jako pierwsza wnioskować o zachowanie transferu w tajemnicy, a obie strony zgodziły się na to różnymi kanałami od początku negocjacji; NIS nie wie, czy porozumienie obowiązywało na szczeblu przywódców. 28 września MSZ Korei Południowej wezwał ukraińskiego chargé d'affaires Andrija Yeshkina; pierwszy wiceminister Park Yoon-joo przekazał stanowisko Seulu i wezwał Kijów do oficjalnych wyjaśnień i przeprosin. 1 października ukraiński minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha nazwał sytuację „dyplomatycznym nieporozumieniem” i poinformował o codziennym kontakcie z ministrem Cho Hyunem. 2 października Lee Jae-myung zagroził „dodatkowymi krokami”, jeśli Ukraina nie uzna faktów i nie przeprosi, nie precyzując jednak, o jakie środki chodzi. Korea Północna nie skomentowała publicznie transferu.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Ukraińskie media podkreślają ramę „dyplomatycznego nieporozumienia” i podkreślają zaprzeczenie Gabinetu Prezydenta, że jakiekolwiek porozumienie o poufności istniało; doradca Dmytro Lytvyn stwierdził, że ukrywanie miejsca pobytu jeńców byłoby niewłaściwe. Koreanista Mykola Polishczuk zasugerował, że Seul mógł zamierzać przekazać jeńców Kim Dzong Unowi do wykorzystania w północnokoreańskiej propagandzie, co przeformułowuje spór jako kwestię podejścia do jeńców KRLD. Ambasador Ukrainy Walerij Czaly argumentował, że incydent ujawnia głębszy problem — osłabienie komunikacji wewnątrz ukraińskiego systemu polityki zagranicznej.
Jak piszą o tym źródła międzynarodowe
Zagraniczne (południowokoreańskie, amerykańskie i niemieckie) źródła przedstawiają ujawnienie informacji przez Zełenskiego jako naruszenie wzajemnego porozumienia i akcentują żądania Seulu wobec Kijowa. Na pierwszy plan wysuwają się oceny NIS, że ogłoszenie transferu miało prawdopodobnie na celu zjednanie południowokoreańskiej opinii publicznej dla dostaw broni do Ukrainy, oraz obawy o bezpieczeństwo jeńców i ich rodzin w Korei Północnej. Podkreślane są groźby „dodatkowych kroków” ze strony Lee Jae-myunga i jego „głęboki żal” wobec ukraińskich wypowiedzi o możliwym starciu zbrojnym między Północą a Południem.
W czym relacje się różnią
Źródła różnią się co do tego, czy porozumienie o poufności w ogóle istniało: Seul twierdzi, że tak (i że Ukraina sama domagała się poufności), a Gabinet Prezydenta Ukrainy temu zaprzecza. Rozbieżność dotyczy też tego, czy Kijów uprzedził Seul kanałami dyplomatycznymi o zamiarze poruszenia tematu jeńców na ONZ — cytowany przez Korea JoongAng Daily wysoki rangą urzędnik administracji prezydenckiej twierdzi, że tak, choć ukraińskie ramowanie sugeruje brak takiego uzgodnienia. Ponadto NIS informuje parlamentarzystów, że Ukraina nie przeprosiła ani nie wyraziła ubolewania żadnym kanałem; ukraińscy urzędnicy publicznie nazywają sprawę „nieporozumieniem” i mówią o chęci odbudowy relacji, choć formalnych przeprosin nie wystosowali. Wreszcie, badacz z Koreańskiego Instytutu ds. Zjednoczenia Narodowego sugeruje, że ewentualne „dodatkowe kroki” Seulu mogłyby dotyczyć pomocy humanitarnej, finansowej i rekonstrukcyjnej, ale sam Lee Jae-myung tego nie sprecyzował.
Kontekst
Dwaj północnokoreańscy żołnierze zostali schwytani przez siły ukraińskie w rosyjskim obwodzie kurskim (według jednego ze źródeł — w styczniu 2025 r.). W połowie września dotarli do Korei Południowej; w czasie pobytu na Ukrainie mieli wyrazić chęć osiedlenia się na Południu. Korea Południowa od 2022 r. dostarcza Ukrainie pomoc humanitarną i finansową, ale powstrzymuje się od dostaw broni zgodnie z polityką nieuzbrajania krajów aktywnie zaangażowanych w konflikt; w lipcu, przy okazji szczytu NATO, Seul zobowiązał się do dodatkowych 100 mln USD pomocy nieletalnej. Koreańska Służba Wywiadcza szacuje, że w obwodzie kurskim w działaniach rozpoznawczych zaangażowanych było ok. 9 tys. żołnierzy KRLD. Korea Północna publicznie nie skomentowała transferu, choć wcześniej przedstawiała defekcje swoich obywateli jako porwania lub kuszenie przez Seul.