Ukraina prosi Europę o dodatkowe 27 mld dolarów; Bruksela zaskoczona skalą deficytu

Dlaczego to ważne

Ukraina zwraca się do sojuszników o dziesiątki miliardów dolarów nieplanowanego finansowania w środku roku wojennego, a europejscy urzędnicy są zaskoczeni skalą wniosku i prywatnie podają w wątpliwość efektywność wydatkowania środków. UE zobowiązała się już w tym roku do pożyczki przekraczającej 100 mld dolarów, co komplikuje każdą nową pomoc na dużą skalę, a ograniczenie wsparcia ze strony USA podnosi wagę finansowania europejskiego. Na stole ponownie znalazła się kwestia zamrożonych rosyjskich aktywów, przeciwko konfiskacji którym выступает Belgia, a nieuregulowane zobowiązania w ramach programów międzynarodowych oraz luka finansowa na przyszły rok wskazują, że presja wykracza poza bieżący rok.

Co się stało

Prezydent Zełenski przekazał europejskim partnerom, że do końca bieżącego roku Ukraina potrzebuje dodatkowych 27 mld dolarów z powodu nieoczekiwanego deficytu budżetowego. Jak podały źródła dyplomatyczne, europejscy urzędnicy, którzy w kwietniu 2026 r. zgodzili się na pożyczkę UE przekraczającą 100 mld dolarów, rozłożoną na dwa lata (połowa w 2026 r., połowa w 2027 r.), nie spodziewali się tak dużej luki i prywatnie kwestionują efektywność wydatkowania środków. Komisja Europejska rozpoczęła ocenę sytuacji; komisarz ds. gospodarki Valdis Dombrovskis spotkał się z premierem Serhijem Koretskim, po czym rzecznik Komisji Balázs Ujváry oświadczył, że Bruksela potrzebuje najpierw jasnego obrazu finansów Ukrainy.

Kijów rozszerzył apele o finansowanie na Wielką Brytanię, Kanadę i Japonię oraz ponownie zaapelował do UE o wykorzystanie ponad 200 mld dolarów zamrożonych rosyjskich aktywów zdeponowanych w Euroclear w Brukseli. Minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha wezwał Europejczyków, by nie traktowali tych aktywów wyłącznie jako dźwigni w przyszłych negocjacjach. Według ośmiu europejskich dyplomatów i urzędników jedną z najbardziej realistycznych opcji szybkiego zasilenia Kijowa jest przyspieszenie wypłat z pożyczki UE – co oznaczałoby mniej środków dla Ukrainy w przyszłym roku – ale scenariusz ten nie został jeszcze uzgodniony. Belgia podtrzymuje sprzeciw wobec konfiskaty rosyjskich aktywów, powołując się na precedens i ryzyko dla stabilności finansowej; wcześniejszy plan wykorzystania aktywów jako zabezpieczenia pożyczki upadł z powodu sprzeciwu Belgii i innych państw.

Według Zełenskiego dodatkowe potrzeby obejmują zakupy uzbrojenia, wynagrodzenia wojskowych i wypłaty dla rodzin poległych; część wydatków powstała jeszcze za czasów byłego ministra obrony Mychajła Fedorowa, który niedawno odszedł ze stanowiska i odrzuca twierdzenie, że deficyt tej skali narósł pod jego kierownictwem, wskazując na projekty nowego kierownictwa resortu. Według szefowej komisji budżetowej Roksolany Pidłas na początku roku spodziewano się luki około 7,5 mld dolarów; podała ona także, że do końca roku Ukraina musi pozyskać łącznie 29,5 mld dolarów pomocy międzynarodowej. Ministerstwo Finansów szacuje deficyt budżetu na przyszły rok na 16 mld euro, a Narodowy Bank – potrzeby w zakresie finansowania zewnętrznego na 12,7 mld dolarów.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Ukraińskie media opisują wniosek o dodatkowe 27 mld dolarów jako nagły i zaskakujący deficyt, eksponując skalę tej kwoty. Na pierwszy plan wysuwają już istniejące zobowiązanie UE do pożyczki przekraczającej 100 mld dolarów oraz opcję przyspieszenia jej wypłat. Podkreślany jest apel o wykorzystanie zamrożonych rosyjskich aktywów i argument ministra Andrija Sybihy, że środki potrzebne są teraz, a nie trzymane jako dźwignia negocjacyjna. Dużo uwagi poświęcono również politycznemu rozłamowi wewnątrz Ukrainy, w tym publicznej wymianie zdań między Fedorowem a Zełenskim o odpowiedzialność za lukę budżetową.

Jak piszą o tym źródła międzynarodowe

Międzynarodowe relacje koncentrują się na zaskoczeniu europejskich urzędników i ich prywatnych wątpliwościach co do efektywności wydatkowania środków przez Ukrainę oraz tego, czy zgłaszane potrzeby nie są zawyżone. Podkreślają one, że USA ograniczyły wsparcie finansowe, zwiększając obciążenie budżetów europejskich. Wśród najważniejszych wątków pojawia się sprzeciw Belgii wobec konfiskaty zamrożonych rosyjskich aktywów i powoływane przez nią ryzyko precedensu oraz zagrożenia dla stabilności finansowej. Międzynarodowe media wskazują też na ryzyko dyplomatyczne: wniosek pojawia się w momencie, gdy Ukraina najbardziej potrzebuje jedności sojuszników.

W czym relacje się różnią

Źródła różnią się co do całkowitej kwoty potrzebnej do końca roku: Pidłas mówi o 29,5 mld dolarów pomocy międzynarodowej, podczas gdy Zełenski podaje 27 mld dolarów. Pidłas w jednej wersji wiąże utratę około połowy oczekiwanych dochodów z rosyjskimi atakami na przemysł i korytarz zbożowy w ciągu ostatniego miesiąca, a w innej – z tymi samymi atakami w skali 2025 roku. Zełenski twierdzi, że część wydatków powstała za kadencji byłego ministra obrony Mychajła Fedorowa; Fedorow temu zaprzecza i obarcza odpowiedzialnością nowe kierownictwo resortu.

Kontekst

W kwietniu 2026 r. UE zgodziła się na pożyczkę przekraczającą 100 mld dolarów, wypłacaną przez dwa lata (połowa w 2026 r., połowa w 2027 r.). Ukraina od dłuższego czasu zabiega o wykorzystanie ponad 200 mld dolarów zamrożonych rosyjskich aktywów przechowywanych w Euroclear w Brukseli; Belgia sprzeciwia się ich konfiskacji, powołując się na obawy o precedens i stabilność finansową. Na początku roku szefowa komisji budżetowej Roksolana Pidłas mówiła o spodziewanej luce rzędu 7,5 mld dolarów. Były minister obrony Mychajło Fedorow niedawno odszedł ze stanowiska i kwestionuje, by deficyt tej skali narósł pod jego kierownictwem.