Rada Najwyższa odwołała prokuratora generalnego Rusłana Krawczenkę

Dlaczego to ważne

Odwołanie zamyka trwający od kilku tygodni konflikt między OGP a organami antykorupcyjnymi NABU i SAP, którego bezpośrednim impulsem była operacja „Kartagina” ujawniająca organizację przestępczą powiązaną z prokuraturą oraz ogłoszenie przez Krawczenkę podejrzenia wobec dyrektora NABU. Jednogłośne głosowanie 317–0, bez wstrzymujących się i głosów przeciwnych, sygnalizuje rzadką zgodę międzyfrakcyjną w sprawie usunięcia szefa kluczowego organu ścigania w czasie wojny. Jednocześnie nie wiadomo, kto obecnie pełni obowiązki prokuratora generalnego, co oznacza, że kierownictwo prokuratury jest w okresie przejściowym w trakcie aktywnego postępowania antykorupcyjnego.

Co się stało

15 września Rada Najwyższa odwołała prokuratora generalnego Rusłana Krawczenkę — za odwołaniem głosowało 317 deputowanych, nikt nie głosował przeciw ani nie wstrzymał się od głosu. Dzień wcześniej, 14 września, prezydent Zełenski podpisał dekret o zawieszeniu Krawczenki na mocy art. 11 ust. 2 ustawy o reżimie prawnym stanu wojennego. Właściwa komisja parlamentarna wsparła odwołanie, a przewodniczący frakcji „Sługa Narodu” Dawid Arachamia zapowiedział głosowanie 15 września. Krawczenko nie był obecny na posiedzeniu — wyjechał za granicę nocą wcześniej, sam potwierdzając wyjazd; według źródeł Suspilne miał samodzielnie zorganizować pięciodniową podróż służbową do Paryża.

Bezpośrednim tłem odwołania była eskalacja konfliktu z organami antykorupcyjnymi. 4 września NABU i SAP przeprowadziły przeszukania w Krawczenki, jego zastępcy Marii Wdowyczenko oraz szefa Odeskiej OWA Ołeha Kipiera; następnego dnia OGP potwierdziła przeszukania, a NABU i SAP ogłosiły operację „Kartagina” ujawniającą organizację przestępczą w OGP, której organizatorem był według NABU zastępca naczelnika departamentu współpracy międzynarodowo-prawnej Serhij Kropywa. 6 i 7 września Wysoki Sąd Antykorupcyjny (WAKS) zastosował wobec Kropywy i jego 24-letniej partnerki Jelyzawety Iwachnienko areszt z możliwością wpłaty kaucji odpowiednio 120 mln i 20 mln hrywien. 7 września Krawczenko ogłosił, że napisał podanie o dymisję po spotkaniu z prezydentem. 14 września ogłosił podpisanie podejrzenia wobec dyrektora NABU Semena Krywonosa; Krywonos i OGP oświadczyli, że żadne papierowe zawiadomienie nie zostało doręczone, a Krywonos ocenił, że NABU i SAP wiedziały o przygotowaniach do ataku na organy antykorupcyjne już od lipca 2025 r. Po tej wymianie oświadczeń prezydent Zełenski publicznie stwierdził, że Krawczenko ma „tylko jedną drogę — dymisję”. Przed głosowaniem Krawczenko zwrócił się do deputowanych, deklarując, że przyjmie każdą decyzję, ale nie powinna ona być „poleceniem prezydenta”. Po zawieszeniu Krawczenki nie było wiadomo, kto pełni obowiązki prokuratora generalnego.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Wszystkie jedenaście wykorzystanych źródeł to ukraińskojęzyczne media i agencje, więc przekaz jest jednolicie krajowy i koncentruje się na instytucjach ukraińskich: Radzie Najwyższej, OGP, NABU, SAP i prezydencie Zełenskim. Źródła ukraińskie eksponują narrację proceduralną (wyniki głosowań, dekret o zawieszeniu, zapowiedzi frakcji) oraz konfrontację Krawczenki z organami antykorupcyjnymi, w tym sprawę „Kartagina” i podejrzenie wobec Krywonosa. Na tej samej osi pojawiają się wątki osobiste: paryska podróż Krawczenki, wyjazd jego żony Ołeksandry Szowkopłias i brak informacji o jej miejscu pobytu ze strony uczelni, a także zmiana nazwiska w jej rejestracji FOP — ujmowane jako element tej samej historii.

W czym relacje się różnią

Źródła różnią się co do daty głosowania o odwołaniu w Radzie: większość podaje 15 września, jedna z faktów (122256) wskazuje 15 maja. Rozbieżność dotyczy też tego, czy podejrzenie wobec dyrektora NABU Krywonosa zostało faktycznie doręczone: Krawczenko twierdzi, że je podpisał i wysłał, natomiast Krywonos i OGP mówią, że nie wpłynął żaden papierowy dokument; szef Ukrposzty Ihor Smiliański stwierdził, że list wysłany przez prokuratora generalnego opłacono gotówką, a nie bezgotówkowo, jak przewiduje umowa między Ukrposztą a OGP. Źródła różnią się także co do oficjalnego powodu paryskiego wyjazdu Krawczenki: sam podawał spotkania z partnerami międzynarodowymi, podczas gdy część doniesień (122427 / 122472) wskazuje, że miał rzekomo wziąć udział w sesji PACE, choć nie został na nią zaproszony.

Kontekst

4 września NABU i SAP przeprowadziły przeszukania w pomieszczeniach prokuratora generalnego Krawczenki, jego zastępcy Marii Wdowyczenko oraz szefa Odeskiej OWA Ołeha Kipiera; OGP potwierdziła przeszukania następnego dnia. Operacja „Kartagina” była wymierzona w organizację przestępczą, która miała „kryć” sieć fałszywych call center; NABU wskazało jako organizatora Serhija Kropywę, zastępcę naczelnika departamentu współpracy międzynarodowo-prawnej OGP. 6 września Wysoki Sąd Antykorupcyjny zastosował wobec Kropywy areszt z możliwością wpłaty kaucji 120 mln hrywien; 7 września jego 24-letnia partnerka Jelyzaweta Iwachnienko również trafiła do aresztu z kaucją 20 mln hrywien. 7 września Krawczenko ogłosił, że napisał podanie o dymisję po spotkaniu z prezydentem. Krawczenko został mianowany prokuratorem generalnym 17 czerwca 2025 r. Według Centrum Przeciwdziałania Korupcji (CPK) Krawczenko poślubił wykładowczynię Ołeksandrę Szowkopłias wiosną 2026 r., po czym oficjalnie zmieniła ona nazwisko swojego FOP-u na Krawczenko; Narodowy Uniwersytet Prawniczy im. Jarosława Mądrego, w którym pracuje zdalnie, poinformował, że nie dysponuje informacjami o jej aktualnym miejscu pobytu, a według źródeł medialnych dwa dni przed wyjazdem Krawczenki ona również opuściła Ukrainę. Deputowani opozycji wzywali do przywrócenia konkursowej procedury wyboru prokuratora generalnego i rezygnacji z „politycznych nominacji”.