Ukraina złożyła projekt budżetu na 2027 rok: prawie 44% PKB na obronę
Rząd Ukrainy zatwierdził i przekazał do Rady Najwyższej projekt ustawy budżetowej na 2027 rok. Na obronę i bezpieczeństwo przewidziano 4 bln 885 mld hrywien (ok. 44% PKB), a płaca minimalna ma wzrosnąć do 9 546 hrywien. Deputowany Jarosław Żeleźniak ostrzega, że dokument nie przewiduje podwyżki uposażeń wojskowych piąty rok z rzędu. Zapotrzebowanie na międzynarodowe wsparcie finansowe oszacowano na 52,6 mld USD.
Najważniejsze
- Projekt budżetu na 2027 rok został zatwierdzony przez rząd i zarejestrowany w Radzie Najwyższej 15 września pod numerem 16000.
- Na obronę i bezpieczeństwo zaplanowano 4 bln 885 mld hrywien — około 43,8% PKB.
- Dochody budżetu zaplanowano na 5 bln 648 mld hrywien (+8,7% r/r), wydatki na 7 bln 272 mld hrywien (+13,5% r/r).
- Potrzeby finansowania międzynarodowego na 2027 rok szacowane są na 52,6 mld USD; premier oczekuje też co najmniej 1 bln hrywien pomocy rzeczowej od partnerów.
- Płaca minimalna od 1 stycznia 2027 roku ma wynieść 9 546 hrywien (+899 hrywien, +10,4% wobec 2026 roku).
- Na oświatę przewidziano 328,5 mld hrywien, na ochronę zdrowia 292,5 mld hrywien (w tym 225 mld na Program Gwarancji Medycznych).
- Według deputowanego Żeleźniaka budżet nie przewiduje podwyżki uposażeń wojskowych — piąty rok z rzędu; środki na ten cel mają pokryć jedynie tegoroczną lukę.
Dlaczego to ważne
Projekt ustala ramy finansowe funkcjonowania Ukrainy w 2027 roku — w warunkach trwającej wojny, z rekordowym udziałem wydatków obronnych w PKB (ok. 44%) i prognozowaną luką finansowania 52,6 mld USD, która ma być domknięta pomocą międzynarodową. Podwyższenie płacy minimalnej o 10,4% oraz nowe wydatki na weteranów, przesiedleńców wewnętrznych, oświatę i ochronę zdrowia dotyczą bezpośrednio obywateli. Krytyka pod adresem projektu koncentruje się na braku podwyżki uposażeń wojskowych piąty rok z rzędu mimo wielomiliardowych niedoborów w 2026 roku — to czyni budżet nie tylko dokumentem ekonomicznym, ale i przedmiotem politycznego sporu wokół priorytetów państwa.
Co się stało
15 września 2026 roku gabinet ministrów zatwierdził i przekazał do Rady Najwyższej projekt ustawy o budżecie państwa na 2027 rok; dokument zarejestrowano pod numerem 16000 i skierowano do komisji budżetowej. Na obronę i bezpieczeństwo przewidziano 4 bln 885 mld hrywien (ok. 43,8% PKB), co oznacza wzrost o 517,9 mld hrywien (11,9%) wobec planu 2026. Dochody zaplanowano na 5 bln 648 mld hrywien (+8,7% r/r), wydatki na 7 bln 272 mld hrywien (+13,5% r/r); potrzeby finansowania międzynarodowego oszacowano na 52,6 mld USD. Płaca minimalna od 1 stycznia 2027 roku ma wynieść 9 546 hrywien (+10,4%). Premier Serhij Koretskyj nazwał dokument «budżetem kraju w stanie wojny» i podkreślił, że Ukraina pokryje własnymi dochodami jedynie część wydatków; oczekuje co najmniej 1 bln hrywien pomocy rzeczowej od partnerów. W projekcie przewidziano 328,5 mld hrywien na oświatę (w tym 235,3 mld na wynagrodzenia nauczycieli; średnia pensja doświadczonego nauczyciela ma wzrosnąć o 65% wobec 2025 roku do 27 300 hrywien), 292,5 mld na ochronę zdrowia (225 mld na Program Gwarancji Medycznych; docelowo co najmniej 30 000 hrywien dla lekarzy specjalistów i 20 000 dla pielęgniarek) oraz 96 mld na programy wsparcia biznesu (prawie dwukrotnie więcej niż w 2026 roku), obejmujące m.in. «eOselya», innowacje obronne (w tym Brave1), granty i ubezpieczenia od ryzyk wojennych. Na politykę weteranów zaplanowano 20,5 mld hrywien (w tym 12,2 mld na reintegrację), na wsparcie przesiedleńców wewnętrznych 83,2 mld, a na świadczenia społeczne i programy Ministerstwa Polityki Społecznej 540,3 mld hrywien (w tym 292,8 mld na dopłaty do emerytur i 66,4 mld na wsparcie i protezy dla osób z niepełnosprawnościami). Deputowany Jarosław Żeleźniak zwrócił uwagę, że 1,02 bln hrywien na utrzymanie Sił Zbrojnych (+173,5 mld, +20,5% r/r) pokrywa jedynie ubiegłoroczną lukę w finansowaniu uposażeń i nie przewiduje ich podwyżki — piąty rok z rzędu. Według niego fundusz wynagrodzeń sądów ma wzrosnąć o 44%, Biura Śledczego o 19,9%, a prokuratury o 12,2%, przy ogólnym wzroście funduszu płac w budżecie o 18,2%. W projekcie utrzymano finansowanie programu «National Cashback» i teleturnieju «Jedyni Nowyny». Wśród rozważanych źródeł dodatkowych wpływów rząd analizuje m.in. podniesienie stawki VAT z 20% do 21% oraz akcyzy na paliwa w celu sfinansowania funduszy ubezpieczeń wojennych dla biznesu i stacji paliw. Dług państwa na koniec 2027 roku może przekroczyć 12,3 bln hrywien, a deficyt budżetowy ma wzrosnąć do około 15% PKB.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Ukraińskie media zgodnie traktują złożenie projektu budżetu na 2027 rok jako kluczowe wydarzenie polityczno-gospodarcze w warunkach wojny. Na pierwszy plan wysuwana jest kwota 4 bln 885 mld hrywien na obronę (~44% PKB), ilustrująca skalę obciążeń wojennych. Agencje opierają narrację na wypowiedziach premiera Koretskiego, ministra finansów Marczenki i ministra obrony Chmary, podkreślając «krytyczną» sytuację finansów publicznych i konieczność szybkiego działania parlamentu, by odblokować pomoc międzynarodową. Jednocześnie media szeroko cytują krytykę deputowanego Żeleźniaka, który wskazuje, że budżet nie podwyższa uposażeń wojskowych mimo wielomiliardowych niedoborów z 2026 roku, a fundusze płac w sądach, prokuraturze i Biurze Śledczym rosną znacznie szybciej. Wydatki społeczne — podwyższenie płacy minimalnej, środki na weteranów, IDP, oświatę i ochronę zdrowia — są przedstawiane jako konkretne korzyści dla obywateli.
Jak piszą o tym źródła międzynarodowe
Projekt budżetu wpisuje się w międzynarodową dyskusję o zdolności Ukrainy do samodzielnego finansowania wydatków wojennych: Luka 52,6 mld USD na 2027 rok oraz spodziewana pomoc rzeczowa partnerów rzędu co najmniej 1 bln hrywien pokazują skalę zależności od zachodnich źródeł. Premier ostrzegał dzień wcześniej, że opóźnienia legislacyjne mogą zagrozić wypłacie 29,5 mld USD pomocy międzynarodowej; minister finansów mówił o najtrudniejszej sytuacji budżetowej od 2022 roku i wzywał do odmrożenia rosyjskich aktywów. Dla partnerów projekt jest sygnałem, że Kijów potrzebuje nie tylko wsparcia militarnego, ale i stabilnego, przewidywalnego finansowania wydatków państwowych w kolejnym roku wojny.
W czym relacje się różnią
Źródła różnią się w kwestii daty pojawienia się projektu na stronie Rady Najwyższej: jedne podają rejestrację pod numerem 16000 wieczorem we wtorek 15 września, inne — że karta projektu pojawiła się na stronie parlamentu 15 sierpnia. Część publikacji podaje ogólną kwotę na obronę i bezpieczeństwo (4 bln 885 mld hrywien, ~44% PKB), część — węższą pozycję 1,02 bln hrywien na utrzymanie Sił Zbrojnych; różnica wynika z różnych linii budżetowych, ale zestawienie tych kwot może sprawiać wrażenie sprzeczności. Co najmniej jedno źródło zawiera literówkę, podając kwotę «4 bln 885 mln hrywien» zamiast 4 bln 885 mld hrywien.
Kontekst
Zgodnie z Kodeksem Budżetowym rząd ma obowiązek złożyć projekt budżetu na kolejny rok do parlamentu do 15 września. W 2026 roku gabinet kilkakrotnie nowelizował budżet z powodu niedoborów na wypłaty dla wojska — deficyt na tej pozycji deputowany Żeleźniak szacował na 100–190 mld hrywien; w czerwcu 2026 roku zwiększono wydatki obronne o 1,56 bln hrywien (z czego ponad 1,45 bln na uposażenia), a we wrześniu 2026 roku rząd rozdysponował dodatkowe 33,6 mld hrywien na wypłaty dla żołnierzy. Minister finansów Serhij Marczenko określił sytuację jako najtrudniejszą od początku pełnoskalowej inwazji w 2022 roku, a minister obrony Jewhenij Chmara informował o 27 mld USD deficytu finansowania obrony.