Ukraina planuje fundusz ubezpieczeń od ryzyk wojennych dla firm, finansowany z podwyżki VAT
Minister Gospodarki i Środowiska Ukrainy Ołeksandr Krawczenko ogłosił plany utworzenia specjalnego funduszu ubezpieczającego firmy przed skutkami rosyjskich ataków. Źródłem finansowania ma być podwyżka VAT o 1 punkt procentowy – z 20% do 21%. Ostateczna decyzja rządu jeszcze nie zapadła.
Najważniejsze
- Minister Ołeksandr Krawczenko zapowiedział utworzenie funduszu ubezpieczeń od ryzyk wojennych dla przedsiębiorstw.
- Proponowana podwyżka VAT to 1 punkt procentowy – z 20% do 21%.
- Fundusz ma wypłacać firmom do 10 mln dolarów na grupę kapitałową jako rekompensatę za pierwszą stratę.
- Składka ubezpieczeniowa ma wynosić 2% wartości aktywów objętych ochroną.
- Kapitał funduszu planowany jest na 2–3 mld dolarów, a start wypłat przewidziano na 1 stycznia 2027.
- W program mają być zaangażowane prywatne firmy ubezpieczeniowe.
- Istniejące programy wsparcia – odszkodowania za zniszczenia i preferencyjne kredyty 5-7-9% – mają pokrywać głównie małe i średnie firmy, nie duże przedsiębiorstwa.
Dlaczego to ważne
Byłby to pierwszy na Ukrainie dedykowany mechanizm ubezpieczeń od ryzyk wojennych dla przedsiębiorstw, wypełniający lukę, której nie pokrywają istniejące odszkodowania za zniszczenia i program preferencyjnego kredytowania 5-7-9%. Straty firm z rosyjskich ataków szacowane są na około 10 mld dolarów, co pokazuje skalę potrzeb. Fundusz miałby być zasilany podwyżką podatku, bezpośrednio łącząc wojenną odbudowę z wyższymi kosztami dla firm i konsumentów. Start wypłat zaplanowano na 1 stycznia 2027 r., co czyni z tej inicjatywy projekt średnioterminowy, a nie natychmiastową pomoc.
Co się stało
Minister Gospodarki i Środowiska Ołeksandr Krawczenko ogłosił na spotkaniu z dziennikarzami plany utworzenia specjalnego funduszu ubezpieczeń od ryzyk wojennych dla przedsiębiorstw. Fundusz miałby pokrywać do 10 mln dolarów strat na grupę kapitałową w przypadku pierwszej szkody wyrządzonej rosyjskim atakiem, a składka wynosiłaby 2% wartości ubezpieczonych aktywów. Jego kapitał zaplanowano na 2–3 mld dolarów, a wypłaty miałyby ruszyć 1 stycznia 2027 r., o ile do tego czasu zapewnione zostaną źródła finansowania. W program zaangażowane zostałyby prywatne firmy ubezpieczeniowe, a ochrona obejmowałaby całe terytorium Ukrainy. Resort jako preferowane źródło finansowania wskazał podwyżkę VAT z 20% do 21%; rozważane są też tymczasowe cło importowe lub podwojenie obecnych ceł importowych. Bez wsparcia państwa i podwyżek podatków składka musiałaby przekroczyć 20% wartości aktywów, co resort uznaje za zaporowe. Rząd nie podjął jeszcze ostatecznej decyzji w sprawie zmian podatkowych.
W czym relacje się różnią
Źródła różnią się co do roku, którego dotyczy szacowana kwota 10 mld dolarów strat firm z rosyjskich ataków: jedno podaje 2025, inne 2026, a jeszcze inne nie precyzuje roku. Rozbieżność dotyczy też sposobu opisu podwyżki VAT – część źródeł mówi ogólnie o "1%", a jedno sprecyzowało, że chodzi o wzrost o 1 punkt procentowy, z 20% do 21%.
Kontekst
Istniejące wsparcie państwowe – odszkodowania za zniszczenia i program preferencyjnego kredytowania 5-7-9% – koncentruje się na małych i średnich firmach i jest niewystarczające dla dużych przedsiębiorstw. Bez subsydiów państwowych lub zmian podatkowych resort szacuje, że wymagana składka ubezpieczeniowa musiałaby przekroczyć 20% wartości aktywów, co uznaje za nieakceptowalne. Rząd nie podjął jeszcze ostatecznej decyzji – podwyżka VAT i alternatywy (tymczasowe lub podwojone cło importowe) pozostają przedmiotem dyskusji. 1 września Rada Najwyższa nie przyjęła dwóch ustaw potrzebnych do objęcia VAT-em przesyłek międzynarodowych o wartości do 150 euro, co jest warunkiem uruchomienia trzeciej transzy programu MFW i drugiej transzy unijnej pomocy makrofinansowej w ramach 90-miliardowego kredytu wsparcia Ukrainy. Premier Serhij Koretsky zapowiedział ścisły reżim oszczędnościowy w wydatkach budżetowych nieprzeznaczonych na obronność.