Ukraina: deficyt budżetowy może przekroczyć 70 mld hrywien, grozi sequester wydatków
Po dziewięciu miesiącach 2026 roku ukraiński budżet państwowy nie wykonał planu dochodów o 49,5 mld hrywien, z czego 32 mld hrywien przypadło na sierpień i wrzesień. Przewodnicząca komisji budżetowej Rady Najwyższej Roksolana Pidłasa ostrzegła, że roczna luka może przekroczyć 70 mld hrywien, co grozi cięciami we wszystkich programach wydatków z wyjątkiem pozycji chronionych. Gabinet Ministrów pod koniec września wprowadził tryb priorytetyzacji wydatków.
Najważniejsze
- W ciągu dziewięciu miesięcy budżet nie wykonał dochodów o 49,5 mld hrywien, z czego 32 mld hrywien przypadło na sierpień i wrzesień.
- Przewodnicząca komisji budżetowej Roksolana Pidłasa oceniła, że roczna luka dochodowa przekroczy 70 mld hrywien.
- Niedowykonie planu VAT wyniosło ponad 1,5 mld dolarów.
- Gabinet Ministrów pod koniec września wprowadził tryb priorytetyzacji wydatków.
- Sequester oznaczałby cięcia we wszystkich programach wydatków z wyjątkiem pozycji chronionych.
- Ukraina potrzebuje drugiej transzy pomocy makrofinansowej UE w wysokości 4,26 mld dolarów, uzależnionej od reform.
Dlaczego to ważne
Tempo powiększania się luki dochodowej znacznie przyspiesza — około dwie trzecie dziewięciomiesięcznego niedobytu przypadło na sierpień i wrzesień. Skala problemu wymusza już tryb priorytetyzacji wydatków, a w perspektywie zagraża cięciami obejmującymi wszystkie programy poza pozycjami chronionymi. Jednocześnie odblokowanie drugiej transzy pomocy makrofinansowej UE jest uwarunkowane przyjęciem konkretnych reform.
Co się stało
W ciągu pierwszych dziewięciu miesięcy 2026 roku dochody ogólnego funduszu budżetu Ukrainy były niższe od planu o 49,5 mld hrywien, przy czym aż 32 mld hrywien z tej kwoty przypadło na sierpień i wrzesień. Roksolana Pidłasa, przewodnicząca komisji budżetowej Rady Najwyższej, poinformowała o tym na początku października na Facebooku i oceniła, że całoroczne niedowykonie przekroczy 70 mld hrywien; pesymistyczna prognoza innego anonimowego urzędnika mówi nawet o 100 mld UAH. Szczególnie dotkliwe jest niedowykonie planu VAT, przekraczające 1,5 mld dolarów. W odpowiedzi Gabinet Ministrów pod koniec września wprowadził tryb priorytetyzacji wydatków, a w razie sequestru cięcia objęłyby wszystkie programy z wyjątkiem pozycji chronionych. Premier Serhij Koretsky podczas konferencji YES 12 września już sygnalizował ryzyko braku 70 mld UAH z tytułu podatków, a prezydent Wołodymyr Zełenski 18 września określił deficyt jako „kosmiczny". Jednocześnie Ukraina czeka na drugą transzę pomocy makrofinansowej UE w wysokości 4,26 mld dolarów.
Kontekst
Niedowykonie planu VAT znacząco obciążyło budżet, choć wpływy z podatku dochodowego od osób fizycznych i podatku dochodowego od osób prawnych częściowo złagodziły straty. Prezydent Wołodymyr Zełenski 18 września opisał deficyt jako „kosmiczny". We wrześniu Bruksela przekazała 3,3 mld euro na rakiety i drony. Ukraina ryzykuje utratę 4,48 mld euro z pomocy europejskiej z powodu opóźnień w reformach; warunki drugiej transzy pomocy makrofinansowej UE obejmują przyjęcie w drugim czytaniu i ostatecznie ustaw o wycenie nieruchomości, powołanie komisji selekcyjnej członków Izby Obrachunkowej oraz dostosowanie przepisów dotyczących osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne do wymogów Komisji Europejskiej.