Ukraiński ekonomista ostrzega: nowy kryzys gospodarczy już się zaczął
Ekonomista Ołeksij Kush ostrzega, że ukraińska gospodarka straciła odporność na nowe wstrząsy i wchodzi w fazę spadkową piątego roku wojny. Wskazuje na spadek PKB w pierwszym kwartale 2026 r., ciasną politykę Narodowego Banku Ukrainy oraz symboliczne kwoty w projekcie budżetu na 2027 r. przeznaczone na rezerwę strategiczną i działania mobilizacyjne.
Najważniejsze
- W pierwszych siedmiu miesiącach 2026 r. produkcja przemysłowa spadła o 0,3% rok do roku.
- Dynamika PKB na początku 2026 r. stała się ujemna po raz pierwszy od pierwszego kwartału 2023 r.
- W projekcie budżetu na 2027 r. na odtworzenie rezerwy strategicznej zaplanowano jedynie 69 mln UAH (ok. 1,5 mln USD).
- Na działania mobilizacyjne w gospodarce przewidziano 144 mln UAH.
- Latem 2026 r. uderzenia na infrastrukturę przemysłową, magazynową i transportową ponownie pogorszyły warunki dla przedsiębiorstw.
- Ograniczenie pracy portów czarnomorskich zawęziło możliwości sprzedaży zagranicznej na czas nieokreślony.
Dlaczego to ważne
Ostrzeżenie Kusha sygnalizuje, że ukraińska gospodarka wchodzi w nową fazę kryzysu w piątym roku pełnoskalowej wojny — z ujemną dynamiką PKB po raz pierwszy od początku 2023 r. Tekst na debaty wokół polityki pieniężnej NBU i jej wpływu na kredyt dla przemysłu oraz wskazuje, że wybory budżetowe w projekcie na 2027 r. świadczą o niedostatecznym przygotowaniu na kryzys. Łączy też pogorszenie sytuacji gospodarczej bezpośrednio z rosyjskimi uderzeniami w infrastrukturę przemysłową, transportową i portową.
Co się stało
Na początku 2026 r. dynamika PKB Ukrainy po raz pierwszy od pierwszego kwartału 2023 r. stała się ujemna, a produkcja przemysłowa w pierwszych siedmiu miesiącach roku spadła o 0,3% w porównaniu z tym samym okresem roku poprzedniego. Ekonomista Ołeksij Kush opublikował artykuł „Ukraina nie jest gotowa na nowy kryzys, a on już nadszedł”, w którym ocenił, iż ukraińska gospodarka nie dokonała strukturalnej przebudowy ani nie uodporniła się na wstrząsy wojenne. Lato 2026 r. przyniosło nowe uderzenia w infrastrukturę przemysłową, magazynową, pocztową i transportową, co zakłóciło łańcuchy dostaw, a ograniczenie pracy portów czarnomorskich zawęziło możliwości eksportu. Według Kusha wsparciem dla gospodarki pozostają pomoc zagraniczna, sektor usług i eksport surowców. Jednocześnie projekt budżetu na 2027 r., przygotowany przez gabinet Julii Swyrydenko, przewiduje jedynie 69 mln UAH na odtworzenie rezerwy strategicznej oraz 144 mln UAH na działania mobilizacyjne w gospodarce.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Tekst źródłowy przedstawia spadek jako porażkę polityki krajowej w co najmniej równym stopniu, co skutek wojny — Kush obwinia ciasną politykę pieniężną Narodowego Banku Ukrainy za brak wewnętrznych zasobów kredytowych i zarzuca jej stworzenie „szklarniowych warunków” dla lobby bankowego. Krytykuje projekt budżetu 2027 jako rażąco skąpy w kluczowych pozycjach: 69 mln UAH na rezerwę strategiczną i 144 mln UAH na mobilizację gospodarki. Odpowiedzialnością za zaległości obarcza nazwiska poprzednich i obecnego szefa rządu — Denysa Szmyhala i Julię Swyrydenko.
Kontekst
Ukraińska gospodarka odbiła się w 2023 r. po szoku pełnoskalowej inwazji i rosła w tempie 2–3% w latach 2024–2025. Sektor przemysłowy historycznie stanowi filar ukraińskiego eksportu i zatrudnienia, a porty czarnomorskie są główną drogą wywozu produktów rolnych i innych towarów. Obecny gabinet, kierowany przez Julię Swyrydenko, następczyni Denysa Szmyhala, przygotował projekt budżetu na 2027 r.