Ukraina: 27 mld USD deficytu w budżecie obronnym na 2026 rok

Dlaczego to ważne

Kwota 27 mld USD to główne wyzwanie fiskalne, przed którym stoi Ukraina w czasie wojny. Premier Koretsky ostrzegł, że bez 20 mld USD od partnerów Ukraina może stracić zdolność do prowadzenia aktywnych działań bojowych, w tym w pierwszym kwartale 2027 r., oraz do opłacenia z góry produkcji broni dalekiego zasięgu. Niewywiązanie się ze zobowiązań do 15 października grozi też utratą 29,5 mld USD planowanego finansowania międzynarodowego, co pogłębiłoby lukę. Wewnętrzne pokrycie 7 mld USD wymaga „surowego reżimu" oszczędności — wstrzymania programów kulturalnych, odroczenia projektów infrastrukturalnych i przesunięcia wydatków na wypłaty dla wojska i ich rodzin.

Co się stało

Rząd Ukrainy poinformował, że deficyt potrzeb obronnych na 2026 r. wynosi 27 mld USD. Kwotę tę jako pierwsi podali publicznie prezydent Wołodymyr Zełenski 24 sierpnia podczas spotkania „Koalicji Chętnych" oraz premier Serhij Koretsky podczas spotkania z dziennikarzami. Z 27 mld USD około 7 mld USD ma zostać pokryte wewnętrznymi oszczędnościami, optymalizacją i redystrybucją wydatków, a pozostałe 20 mld USD jest przedmiotem negocjacji z partnerami międzynarodowymi. Według Koretskiego od tych 20 mld USD zależy zdolność Ukrainy do prowadzenia aktywnych działań bojowych, w tym w pierwszym kwartale 2027 r., ponieważ produkcja broni — zwłaszcza dalekiego zasięgu — musi być opłacana z wyprzedzeniem.

Premier zaznaczył, że 27 mld USD to nie nowe potrzeby, lecz niepokryta część wcześniej skalkulowanych wydatków. Łączne potrzeby finansowe związane z wojną w 2026 r. oszacowano na 155 mld USD — kwotę tę przedstawiono partnerom na spotkaniu w formacie Ramstein w lutym 2026 r. przez ówczesne kierownictwo Ministerstwa Obrony i potwierdzono w marcu 2026 r. w dokumencie „Financial Strategy" przekazanym UE w ramach rozmów o pożyczce Ukraine Support Loan (90 mld EUR). Kwota ta obejmuje zarówno finansowanie budżetowe, jak i pozabudżetową pomoc materialno-techniczną partnerów — np. pociski PAC-2 i PAC-3 do systemów Patriot, wyrzutnie i samoloty dostarczane w formie rzeczowej.

Rząd pracuje nad wypełnieniem zobowiązań do 15 października, aby nie stracić dostępu do 29,5 mld USD finansowania międzynarodowego. Część wymagań zależy od uchwalenia ustaw przez Radę Najwyższą; rząd współpracuje z parlamentem, aby 12 października uczynić dniem sesyjnym. Oszczędności po stronie ukraińskiej objęły już m.in. wstrzymanie finansowania programów kulturalnych, wypłat za naprawy dróg i nowych projektów w ramach „Planów Odporności".

Zełenski zapowiedział, że Ukraina oczekuje 30 mld EUR z funduszy europejskich na obronę, a także zwróciła się do UE o wykorzystanie zamrożonych rosyjskich aktywów na potrzeby finansowe i wojskowe w 2027 r. Część środków ma pochodzić z nowych umów „Drone Deal" z partnerami. MFW nie może finansować wydatków wojskowych, więc Ukraina poprosiła Komisję Europejską o przyspieszenie drugiej transzy unijnej pomocy zaplanowanej na przyszły rok.

W czym relacje się różnią

Poseł Serhij Rachmanin z komisji bezpieczeństwa narodowego, obrony i wywiadu powiedział w wywiadzie dla Radia NV, że nie dysponuje dokładną kwotą deficytu budżetu obronnego i nie może potwierdzić ani zaprzeczyć kwocie 27 mld USD podanej przez prezydenta Zełenskiego i premiera Koretskiego. Określił on deficyt jako raczej kwestię niedofinansowania niż zadłużenia i wskazał m.in. na „niezbyt staranne" zarządzanie budżetem przez poprzednie kierownictwo Ministerstwa Obrony, podając, że oficjalna część budżetu obronnego (bez Czeskiej Inicjatywy i Modelu Duńskiego) wynosi 4,4 bln hrywien. Analitycy Forbes Ukraine szacują z kolei, że deficyt budżetu obronnego ogólnego funduszu na 2026 r. można zmniejszyć do 6–8 mld USD poprzez przesunięcia z innych pozycji budżetowych — co jest niższą kwotą niż 7 mld USD zapowiadane przez rząd.

Kontekst

Łączne potrzeby finansowe Ukrainy związane z wojną w 2026 r. szacowane są na 155 mld USD i obejmują zarówno finansowanie budżetowe, jak i pozabudżetową pomoc materialno-techniczną partnerów — m.in. pociski PAC-2 i PAC-3 do systemów Patriot, wyrzutnie i samoloty przekazywane w formie rzeczowej. Kwotę tę przedstawiono partnerom na spotkaniu w formacie Ramstein w lutym 2026 r. przez ówczesne kierownictwo Ministerstwa Obrony i ponownie wpisano do dokumentu „Financial Strategy", który rząd przekazał UE w marcu 2026 r. w ramach rozmów o Ukraine Support Loan — negocjowanej pożyczce koncesyjnej UE na 90 mld EUR.

Prezydent Zełenski po raz pierwszy publicznie podał kwotę 27 mld USD 24 sierpnia podczas spotkania „Koalicji Chętnych", wskazując, że 8–10 mld USD z tej sumy potrzebne jest na zakupy uzbrojenia, w tym środków obrony przeciwlotniczej, na styczeń–luty 2027 r. Poseł Rachmanin mówił o niedofinansowaniu, „niezbyt starannym" zarządzaniu budżetem przez poprzednie kierownictwo resortu i o tym, że wydatki wojenne rosną o 15–20% rocznie — m.in. z powodu uderzeń w zakłady przemysłu obronnego, wzrostu cen komponentów i mobilizacji.

MFW nie finansuje wydatków wojskowych; Ukraina poprosiła Komisję Europejską o przyspieszenie drugiej transzy unijnej pomocy zaplanowanej na przyszły rok oraz zaapelowała do UE o wykorzystanie zamrożonych rosyjskich aktywów na potrzeby finansowe i wojskowe w 2027 r. Prezydent zapowiedział, że Ukraina oczekuje 30 mld EUR z funduszy europejskich na obronę, a część środków ma pochodzić z nowych umów „Drone Deal" z partnerami.