Rada Najwyższa przyjęła w drugim czytaniu projekt ustawy o VAT na zakupy z zagranicznych platform internetowych

Dlaczego to ważne

Ustawa kończy wieloletnie zwolnienie z VAT dla tanich paczek międzynarodowych, co może dotknąć miliony ukraińskich konsumentów robiących zakupy na zagranicznych platformach takich jak Amazon, Temu czy AliExpress. Jednocześnie jej przyjęcie jest bezpośrednio powiązane z oczekiwanym finansowaniem z MFW i UE — łącznie około 4,4 mld dolarów. Środki z nowego podatku mają zasilić budżet kwotą szacowaną na ok. 10 mld hrywien rocznie z przeznaczeniem na potrzeby armii. W projekcie uwzględniono też poprawkę obniżającą opodatkowanie wynajmu mieszkań oraz przywrócono zaostrzone zasady monitoringu finansowego osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne (PEP), co odblokowuje podpisanie innej, odrębnej ustawy o opodatkowaniu platform cyfrowych.

Co się stało

15 października Rada Najwyższa przyjęła w drugim czytaniu i jako całość projekt ustawy nr 16051-1, który nowelizuje Kodeks Podatkowy Ukrainy i wprowadza 20% VAT na towary kupowane przez zagraniczne platformy internetowe niezależnie od ich wartości. Za ustawą głosowało 252 deputowanych; przeciwko — trzech. Zniesiona została obowiązująca dotąd ulga zwalniająca z VAT paczki międzynarodowe o wartości do 150 euro. Dla zakupów o wartości do 150 euro podatek ma być naliczany i odprowadzany przez samą platformę lub jej pośrednika, a nie przez kupującego. Niekomercyjne paczki do 45 euro wysyłane nieodpłatnie między osobami fizycznymi pozostają zwolnione z VAT. Nowe zasady mają wejść w życie nie wcześniej niż 1 lipca 2027 roku i dopiero po stosownej decyzji rządu; do tego czasu obowiązuje dotychczasowa ulga.

Projekt był częścią tzw. dużego pakietu podatkowego i jest powiązany z zobowiązaniami Ukrainy wobec MFW i UE — od jego przyjęcia uzależniono wypłatę trzeciej transzy MFW (ok. 700 mln USD) i drugiej transzy pomocy makrofinansowej UE (3,7 mld euro). Komisja parlamentarna rekomendowała jego przyjęcie w drugim czytaniu 6 października. Wcześniejsze próby przegłosowania projektu w pierwszym czytaniu nie powiodły się: 1 września zabrakło głosów (194 za, potrzebne 226), a przy powtórnym głosowaniu projekt poparło 216 deputowanych. 16 września Rada przyjęła projekt w pierwszym czytaniu stosunkiem 273 głosów za. Autorem projektu jest przewodniczący komisji Rady ds. finansów, polityki podatkowej i celnej Danyło Hetmanciew.

W przyjętym tekście znalazły się dwie dodatkowe poprawki: jedna autorstwa Ołeny Szulak, obniżająca stawkę PIT dla osób wynajmujących mieszkania z 18% do 5% (z zachowaniem 5-procentowego podatku wojskowego), oraz druga znosząca przepisy osłabiające wzmożony monitoring finansowy osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne (PEP), co odblokowuje podpisanie przez prezydenta Wołodymyra Zełenskiego odrębnej ustawy o opodatkowaniu platform cyfrowych.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Ukraińskie media przedstawiają ustawę jako reformę fiskalną podyktowaną zobowiązaniami wobec partnerów międzynarodowych i potrzebami budżetowymi związanymi z obronnością. Podkreślają szacowane dodatkowe wpływy do budżetu rzędu 10 mld hrywien rocznie i kierunek ich wydatkowania — na potrzeby Sił Zbrojnych. Dużo miejsca poświęcono krajowej historii procedowania projektu (nieudane głosowania 1 września, przyjęcie w pierwszym czytaniu 16 września, rekomendacja komisji 6 października) oraz politycznym głosom wokół niego — krytyce ze strony współzałożyciela Nowej Poczty Wołodymyra Popereżniuka i kontrującym ją zapewnieniom Ministerstwa Finansów, że nowy model nie spowoduje opóźnień w dostawach i ma na celu zwalczanie nielegalnej optymalizacji podatkowej. Opisano też przyjętą poprawkę Ołeny Szulak dotyczącą obniżenia PIT od wynajmu mieszkań.

W czym relacje się różnią

Większość źródeł podaje, że za ustawą głosowało 252 deputowanych; jeden artykuł (ZN.UA) informuje o 255 głosach za. Część źródeł wskazuje, że nowe przepisy wejdą w życie nie wcześniej niż 1 lipca 2027 roku po decyzji rządu; inne określają to jako „nie wcześniej niż 1 stycznia 2027 roku” albo jedynie „w następnym roku”. ZN.UA zwraca też uwagę, że nie jest jeszcze jasne, czy w ostatecznej wersji przyjętego tekstu zachowano zwolnienie z VAT dla niekomercyjnych przesyłek prywatnych o wartości do 45 euro.

Kontekst

Do czasu wejścia w życie nowych przepisów obowiązuje dotychczasowa reguła bezcłownego odprawiania towarów o wartości do 150 euro. Ustawa jest częścią szerszego pakietu podatkowego powiązanego z zobowiązaniami Ukrainy w ramach programów MFW i Ukraine Facility. Aby ustawa o opodatkowaniu paczek mogła funkcjonować, konieczne jest też uchwalenie zmian do Kodeksu Celnego (projekt ustawy nr 15460). Według Ministerstwa Finansów na Ukrainie rocznie przetwarzanych jest około 75 mln paczek, z czego VAT płacony jest za mniej niż 1%. Autorem projektu jest Danyło Hetmanciew, przewodniczący komisji Rady Najwyższej ds. finansów, polityki podatkowej i celnej. Uchwaleniu ustawy towarzyszyły dwie nieudane próby głosowania w pierwszym czytaniu 1 września (194 głosy za i 216 przy powtórzeniu), zanim 16 września projekt przeszedł w pierwszym czytaniu 273 głosami.