Trump naciskał na Zełenskiego, by wstrzymał uderzenia na rosyjskie rafinerie; 22 września spotkanie w Nowym Jorku

Dlaczego to ważne

Rozmowa telefoniczna była osadzona w kontekście amerykańskiej polityki wewnętrznej — rosnących cen diesla i zbliżających się wyborów uzupełniających — co bezpośrednio poddaje ukraińską kampanię uderzeń na cele głęboko na terytorium Rosji presji prezydenckiej ze strony Waszyngtonu. Jednocześnie wpis Trumpa na Truth Social publicznie potwierdził skuteczność ukraińskich uderzeń, uznając, że wyeliminowały one znaczną część rosyjskiego potencjału rafineryjnego — co stanowi kluczowe ukraińskie osiągnięcie bojowe, jednocześnie naciskając na jego zaniechanie. Zaplanowane na 22 września spotkanie w Nowym Jorku na marginesie Zgromadzenia Ogólnego ONZ zadecyduje, czy idea zawieszenia broni w energetyce przejdzie z retoryki w wiążące porozumienie.

Co się stało

Podczas rozmowy telefonicznej 20 września prezydent USA Donald Trump wielokrotnie wzywał prezydenta Wołodymyra Zełenskiego do zaprzestania ukraińskich uderzeń na rosyjskie rafinerie, powołując się na rosnące światowe ceny diesla. Według źródeł cytowanych przez Axios i Financial Times, Trump powiedział Zełenskiemu, że główną kwestią jest "diesel, diesel, diesel". Rozmowa odbyła się kilka godzin po tym, jak ukraińskie drony uderzyły w moskiewską rafinerię, która została całkowicie wstrzymana.

21 września Trump napisał na Truth Social, że Rosja "straciła kontrolę" nad swoim przemysłem dieslowskim z powodu wojny z Ukrainą, że znaczna liczba rosyjskich rafinerii produkujących diesel została zniszczona i jest co najmniej tymczasowo wyłączona z działania, oraz że "bezsensowna i niekończąca się wojna" musi się zakończyć, bo co miesiąc ginie 25 000 osób, głównie żołnierzy.

Tego samego dnia Zełenski odpowiedział na platformie X, że Ukraina jest gotowa na kroki deeskalacyjne pod warunkiem, że Rosja zaprzestanie ataków na ukraiński sektor energetyczny, infrastrukturę krytyczną i eksport żywności. Podkreślił, że Ukraina od pierwszej minuty pełnoskalowej inwazji zabiega o pokój i przedstawiła dziesiątki propozycji dyplomatycznych zakończenia wojny.

Obaj przywódcy uzgodnili podczas rozmowy spotkanie osobiste 22 września w Nowym Jorku na marginesie Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Według źródeł w Biurze Prezydenta Ukrainy, tematy spotkania obejmują wysiłki dyplomatyczne na rzecz zakończenia wojny, kwestie energetyczne, dodatkowe systemy obrony powietrznej dla Ukrainy oraz możliwość licencjonowanej produkcji rakiet do systemów Patriot na Ukrainie. Według The Guardian, Trump ma podczas spotkania nalegać na zawieszenie broni w sektorze energetycznym.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Ukraińskie media przedstawiają sprawę jako osobistą presję Trumpa na Zełenskiego, by zrezygnował z ukraińskiej broni strategicznej — uderzeń na rosyjski sektor rafineryjny — którą ukraińskie źródła opisują jako militarne i gospodarcze zwycięstwo. Analitycy i źródła ukraińskie (m.in. Forbes Ukraine) przeciwstawiają się narracji Białego Domu o przyczynach wzrostu cen diesla, wskazując na wojnę USA z Iranem i blokadę Cieśniny Ormuz trwającą od lutego 2026 r. Cytowany jest też były współpracownik Partii Republikańskiej Stephen Moore, który sugeruje, że presja związana jest z wyborami uzupełniającymi.

Ukraińskie media podkreślają warunkową formułę deeskalacji Zełenskiego: Ukraina jest gotowa do wzajemności tylko wtedy, gdy Rosja zaprzestanie ataków na ukraińską energetykę, infrastrukturę krytyczną i eksport żywności, z gwarancjami partnerów. Relacje podkreślają ciągłe rosyjskie uderzenia w ukraińską infrastrukturę energetyczną — m.in. atak w obwodzie odeskim 19 września, który pozbawił prądu ponad 100 000 mieszkańców — jako dowód, że jednostronne wstrzymanie ukraińskich uderzeń byłoby jednostronnym ustępstwem. Odpowiedź Zełenskiego przedstawiana jest jako konstruktywna: gotowość do deeskalacji i dziesiątki propozycji dyplomatycznych na stole.

Jak piszą o tym źródła międzynarodowe

Zachodnie media koncentrują się na wewnątrzpolitycznym tle presji Trumpa na Zełenskiego — cenach diesla i zbliżających się wyborach uzupełniających — zwracając uwagę na widoczną sprzeczność: Trump w tym samym tygodniu publicznie uznał skuteczność ukraińskich uderzeń w rosyjskie rafinerie i jednocześnie naciskał na ich wstrzymanie. Międzynarodowa prasa ogniskuje się na zaplanowanym na 22 września spotkaniu w Nowym Jorku, podkreślając — tak jak The Guardian — że Trump będzie tam nalegał na zawieszenie broni w energetyce. Jako kontekst podpisania przez Trumpa ustawy sankcyjnej Lindsey Grahama przeciwko Rosji i Iranowi odnotowuje się także tło tej dyplomacji.

W czym relacje się różnią

Źródła nie są zgodne co do dokładnej daty rozmowy telefonicznej Trump–Zełenski: część podaje 20 września, część 21 września. Rozbieżności dotyczą także liczby ofiar ataku dronów na Moskwę 20 września — większość źródeł mówi o dwóch zabitych i 20 rannych, lecz The Guardian podaje trzy ofiary śmiertelne. Najistotniejsza różnica merytoryczna dotyczy przyczyn wzrostu cen diesla: Trump twierdzi, że głównym powodem są ukraińskie uderzenia w Rosję, natomiast analitycy Forbes Ukraine i ukraińskie źródła wskazują przede wszystkim na wydarzenia na Bliskim Wschodzie i blokadę Cieśniny Ormuz trwającą od lutego 2026 r., szacując wpływ ukraińskich uderzeń na ~1,5% globalnych dostaw ropy wobec ~10% ze strony Bliskiego Wschodu.

Kontekst

Trump publicznie nawoływał Zełenskiego do wstrzymania uderzeń na rosyjski sektor dieslowski już od 13 września, powołując się na rosnące ceny światowe. 14 września Trump twierdził, że Ukraina i Rosja uzgodniły nieatakowanie infrastruktury energetycznej; Zełenski uwarunkował udział Ukrainy gwarancjami partnerów, że Rosja dotrzyma porozumienia. 19 września Trump podpisał ustawę sankcyjną Lindsey Grahama wymierzoną w Rosję i Iran. Tego samego dnia rosyjski atak w obwodzie odeskim pozbawił prądu ponad 100 000 mieszkańców. 20 września ukraińskie drony uderzyły w moskiewską rafinerię, która została w pełni wstrzymana, a kilka godzin później odbyła się rozmowa telefoniczna Trump–Zełenski. Ceny diesla w USA osiągnęły rekordowe 6,50 USD/galon wobec 3,19 USD rok wcześniej — na tle konfliktu USA z Iranem i zamknięcia Cieśniny Ormuz od lutego 2026 r.