Zełenski na ONZ: Putin to „pacjent zero”, który roznosi ideę wojny
Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski wystąpił 23 września na 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku. Nazwał Władimira Putina „pacjentem zero”, od którego rozprzestrzenia się idea wojny, przedstawił dane o stratach rosyjskich i użyciu obywateli 47 krajów przez Rosję, a także wezwał świat do dołączenia do programu obrony przeciwrakietowej FREYJA.
Najważniejsze
- Zełenski wygłosił przemówienie na 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku 23 września.
- Nazwał Putina „pacjentem zero” – źródłem idei wojny, która rozprzestrzenia się po świecie.
- Według Zełenskiego od stycznia do sierpnia Rosja straciła 248 964 żołnierzy zabitych i ciężko rannych – więcej niż populacja 21 państw.
- Wojska rosyjskie zdobyły w tym roku nieco ponad 1000 km² Ukrainy, z czego znaczną część Ukraina odbiła; za każdy kilometr Rosja płaci życiem 248 żołnierzy.
- Zełenski poinformował o przekazaniu dwóch północnokoreańskich jeńców wojennych Korei Południowej.
- Ukraina przekazała dane o wykorzystywaniu przez Rosję obywateli 47 krajów, m.in. Ghany, Nepalu, Tadżykistanu, Indii, Jemenu, Kenii, Zimbabwe, Kuby, Białorusi, Sudanu i RPA.
- Od początku roku Rosja użyła ponad 2100 rakiet (w tym ponad 950 balistycznych) i 63 000 dronów (w tym ponad 7700 reaktywnych Shahedów).
- Do programu FREYJA dołączyło 10 krajów: Ukraina, Norwegia, Szwecja, Dania, Niemcy, Francja, Włochy, Wielka Brytania, Hiszpania i Holandia.
Dlaczego to ważne
Przemówienie na Zgromadzeniu Ogólnym ONZ to jedno z najważniejszych światowych forum dla kształtowania międzynarodowej narracji o wojnie. Zełenski wykorzystał je, by przedstawić konflikt nie tylko jako sprawę ukraińską, lecz jako globalne zagrożenie, i by uzasadnić pilność zachodniej pomocy – w tym wzmocnienia obrony powietrznej przed rakietami balistycznymi. Wystąpienie zbiegło się z intensywną dyplomacją: spotkaniem Zełenski–Trump 22 września, rozmową Rubio–Ławrow 23 września i sprzecznymi sygnałami Kremla o gotowości do spotkania przywódców.
Co się stało
Prezydent Wołodymyr Zełenski wystąpił 23 września na 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku z szerokim przemówieniem o wojnie Rosji przeciwko Ukrainie. Nazwał Władimira Putina „pacjentem zero” – źródłem idei wojny, która rozprzestrzenia się po świecie – i zaznaczył, że Putin ma już 17 milionów kilometrów kwadratowych własnego terytorium uznanego przez społeczność międzynarodową, a mimo to wciąż szuka pretekstów do agresji. Według danych przedstawionych przez Zełenskiego od stycznia do sierpnia Rosja straciła na froncie 248 964 żołnierzy zabitych i ciężko rannych – więcej niż populacja 21 państw – przy zdobyciu nieco ponad 1000 km² ukraińskiego terytorium, z czego znaczną część Ukraina odbiła. Prezydent podkreślił, że ukraińskie uderzenia głęboko w Rosję mają ograniczać jej zdolność finansowania wojny, a nie konkretne instalacje paliwowe czy przemysłowe, i ostrzegł, że łagodzenie sankcji wobec rosyjskich oligarchów daje Putinowi więcej czasu na wysyłanie ludzi na front. Zełenski ogłosił, że do programu obrony przeciwrakietowej FREYJA przystąpiło już 10 krajów (Ukraina, Norwegia, Szwecja, Dania, Niemcy, Francja, Włochy, Wielka Brytania, Hiszpania, Holandia), i zaprosił kolejne państwa do udziału, wskazując na ograniczone zapasy interceptorów zdolnych do zestrzeliwania rakiet balistycznych. Poinformował o przekazaniu dwóch północnokoreańskich jeńców Korei Południowej – obaj odmówili repatriacji, a jeden z nich próbował popełnić samobójstwo w chwili pojmania. Prezydent przedstawił dane o wykorzystywaniu przez Rosję obywateli 47 krajów, wymieniając m.in. Ghanę, Nepal, Tadżykistan, Indie, Jemen, Kenię, Zimbabwe, Kubę, Białoruś, Sudan i RPA, oraz zaapelował do ich rządów, by chroniły swoich obywateli przed werbowaniem. Zełenski zaalarmował, że już w przyszłym roku sztuczna inteligencja może zacząć podejmować decyzje na polu bitwy i wezwał do stworzenia regulacji jeszcze zanim AI przejdzie ze świata cyfrowego do świata materialnego. Zapowiedział nową umowę bezpieczeństwa z Australią (dodatkowe 60 mln USD) i zacytował wpis Donalda Trumpa, że „bezsensowna i niekończąca się wojna przeciwko Ukrainie musi się zakończyć”.
Kontekst
Dzień przed wystąpieniem, 22 września, Zełenski spotkał się w Nowym Jorku z prezydentem USA Donaldem Trumpem; rozmawiano o krokach w kierunku zakończenia wojny, licencjonowaniu produkcji pocisków do systemów Patriot oraz ukraińskim wniosku o pakiet wsparcia na zimę. 23 września sekretarz stanu USA Marco Rubio rozmawiał z ministrem spraw zagranicznych Rosji Siergiejem Ławrowem; Rubio powiedział po spotkaniu, że obie strony wyraziły zainteresowanie tymczasowym wstrzymaniem wzajemnych uderzeń na infrastrukturę energetyczną i obiekty związane z eksportem rolnym. Tego samego dnia Ławrow oznajmił na posiedzeniu Rady Bezpieczeństwa ONZ, że Rosja nie wstrzyma swojej tzw. „SMO” dla negocjacji „w jakimkolwiek formacie”. Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow stwierdził, że Putin jest rzekomo gotowy spotkać się z Trumpem i Zełenskim, ale tylko na własnych warunkach; Trump dzień wcześniej mówił dziennikarzom, że jego zdaniem Putin jest gotowy do spotkania na szczeblu przywódców i „chce zakończenia wojny”. Minister spraw zagranicznych Ukrainy Andrij Sybiha powiedział Radzie Bezpieczeństwa ONZ, że rosyjska wojna przeciwko Ukrainie stanowi zagrożenie dla całego świata. Według zastępcy szefa biura prezydenta Pawło Palisy Putin postawił dowództwu wojskowemu zadanie dotarcia do granic administracyjnych obwodów ługańskiego i donieckiego do 31 grudnia tego roku, choć Palisa ocenił, że cel ten jest nierealny. Ponad 50 państw ONZ i UE wystosowało wspólne oświadczenie wzywające Rosję do natychmiastowego i bezwarunkowego zawieszenia broni; USA nie przyłączyły się do niego.